بررسی وضعیت آلودگی ناشی از فلزات سنگین در خاک اطراف کارخانۀ پتروشیمی و پالایشگاه مجاور پناهگاه حیات وحش قمیشلو
چکیده
افزایش غلظت فلزات سنگین همچون سرب، کادمیوم، نیکل، کروم و روی زیان های قابل ملاحظهای بر خاک و محیط زیست دارد. این عناصر برای انسان و حیات وحش نیز زیان بارند. منشأ برخی از این ترکیبات خطرناک کارخانههای پتروشیمی، پالایشگاه و نیروگاههاست که سبب افزایش ترکیبات سرطانزا و نژندزا به محیط زیست است. هدف از مطالعۀ حاضر بررسی آلودگی خاک به عناصر سنگین ناشی از پالایشگاه، نیروگاه و پتروشیمی اصفهان در مجاورت پناهگاه حیات وحش قمیشلو است. در این مطالعه، 25 نمونه خاک از شعاع 5/1 کیلومتری اطراف صنایع برداشت شد. مقادیر زمینه با حفر پروفیل خاک و نمونهبرداری از لایههای عمقی مواد مادری خاک تخمین زده شد. فلزات سنگین با روش ایزو 11466 استخراج و سپس با دستگاه جذب اتمی شعلهای مدل analytic jena- 350 اندازهگیری شد. شاخص‌های igeo و pii محاسبه و مقایسه شد. مقادیر شاخصها از زیاد به کم ترتیب؛ کادمیوم، سرب، نیکل، روی و کروم به دست آمد. نتایج مقایسۀ شاخصها نشان داد، در شرایط یکسان از نظر غلظت آلاینده، شاخص igeo، آلودگی را در کلاسهای پایینتری نسبت به pii طبقهبندی میکند. علاوه بر آن نتایج نشان دهندۀ اختلاف دو شاخص mcd و ipi نیز در کلاسهای کم آلودگی است. در سایر طبقات کلاسبندی آلودگی (متوسط و زیاد)، هر دو شاخص انطباق مناسبی دارد. مطابق نتایج پژوهش، حواشی صنایع پتروشیمی، پالایشگاه و نیروگاه، شاخص ipi آلودگی در دامنۀ متوسط تا زیاد برآورد شد در حالی است که با توجه به شاخص اصلاح شده درجۀ آلایندگی mcd کلاس کیفی آلودگی کم تا متوسط است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- لیلا دواشی — دانشجوی کارشناسی ارشد محیط زیست دانشکدۀ منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد
- حمیدرضا عظیم زاده — دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی و کویرشناسی ـ پژوهشکدۀ مناطق خشک و بیابانی، دانشگاه یزد