ارزیابی مناطق شکارممنوع به منظور ارتقا به مناطق حفاظت شده (مطالعۀ موردی منطقۀ شکارممنوع ـ سفیدکوه آرِسک شهرستان دامغان)
چکیده
با توجه به روند پرشتاب تخریب منابع طبیعی و تهدید تنوع زیستی، یکی از چالشها در زمینۀ حفاظت از منابع، بررسی وضعیت مناطق تحت حفاظت و لزوم ارتقای درجۀ حفاظتی این گونه مناطق است. هدف از پژوهش حاضر که در منطقۀ شکار ممنوع سفیدکوه آرِسک در دامغان صورت پذیرفته است، بررسی امکان ارتقای سطح حفاظتی «منطقۀ شکارممنوع» به «منطقۀ حفاظتشده» است. در این پژوهش به جای استفاده از روشهای معمول در بررسی وضعیت مناطق برای تعیین درجۀ حفاظتی، سعی شده است با یک رویکرد سیستمی به شناسایی وضعیت منطقه پرداخته و امکان ارتقای آن محک زده شود. به همین منظور در گام اول ترکیبی از معیارهای روش ارزشگذاری «کارولوسربور و بلانکو و ماریوگابالدون» و «سایمرگولز» استفاده شد و با کمک روش دلفی میزان اهمیت هر یک از معیارها نسبت به هدف پژوهش تعیین شد. در این راستا از «آزمون یک طرفۀ کای ـ دو» برای تشریح بهتر نتایج اطلاعات پرسشنامههای دلفی کمک گرفته شد. در گام بعدی معیارهای نهایی شده در قالب پرسشنامه برای بررسی وضعیت منطقۀ مطالعه شده به خبرگان محلی ارسال شد. نتایج حاصل از بررسی وضعیت معیارها در منطقه، امتیاز نهایی منطقۀ مطالعه شده را مشخص کرد. به منظور بررسی جایگاه ارزیابی یادشده، سناریوهایی به وسیلۀ پژوهشگر مطرح شد تا بر این اساس نزدیکترین سناریو را با امتیاز ارزیابی منطقه مشخص کند که از آزمون t با دو نمونه استفاده شد. نتایج آزمون یادشده بیانگر نزدیکی آن با امتیاز سناریوی وضعیت «مناسب» است. بنابراین، میتوان گفت که وضعیت منطقه برای ارتقا به منطقۀ حفاظت شده مناسب است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- برهان ریاضی — استادیار دانشکدۀ محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران
- سعید مطهری — استادیار گروه محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن
- فرزاد امیراصلانی — کارشناس ارشد زیستگاهها و تنوع زیستی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران