پایش تغییرات سیمای سرزمین با استفاده از تحلیل سینوپتیک و تصاویر ماهوارهای (مطالعۀ موردی: شهرستان رشت)
چکیده
پژوهش حاضر با هدف ارزیابی روند تغییرات ترکیب و پیکربندی عناصر ساختاری سیمای سرزمین شهرستان رشت طی سالهای 1366 تا 1390 طراحی و با استفاده از شیوۀ تحلیل سینوپتیک سیمای سرزمین انجام شد. از این رو نقشه‌های سیمای سرزمین از سه فریم تصویر ماهوارهای سنجندۀ tm سالهای 1366، 1378 و 1390 با استفاده از روش تفسیر تلفیقی تهیه شدند. سپس تعدادی از سنجههای ترکیب و پیکربندی سیمای سرزمین شامل تعداد تکه (np)، تراکم تکه (pd)، سنجۀ شکل سیمای سرزمین (lsi)، سنجۀ بزرگ ترین تکه (lpi)، سنجۀ تنوع شانون (shdi)، پیوستگی (contag)، تراکم حاشیه (ed)، درصد پوشش سیمای سرزمین (pland) در دو سطح سیمای سرزمین و کلاس کاربری و پوشش محاسبه و تغییرات آنها بررسی شد. نتایج نشان داد اگرچه سیمای سرزمین شهرستان رشت در بازة زمانی دوم (1378 تا1390) روند و شیب تغییراتی متفاوت از بازة زمانی اول (1366 تا 1378) را تجربه کرده است، ولی به طور کلی، در انتهای بازة زمانی (1366 تا 1390)، سیمای سرزمین تکهتکهتر، از نظر شکلی پیچیدهتر و نامنظمتر، از نظر پیوستگی تکهها، ناپیوستهتر و از نظر نوع کاربری و پوشش موجود متنوعتر شده است. همچنین نتایج نشان داد گسترش مناطق انسان ساخت موجب افزایش از هم گسیختگی، بینظمی و پیچیدگی تکهها و کاهش سطح کلاس کشاورزی منطقه شده است و ادامۀ این روند در آینده ممکن است سبب فروافت شدید کارکردها و خدمات اکوسیستمها، به ویژه کشاورزی شود.