پتانسیل سنجی مناطق بهینهی توسعهی ژئومورفوتوریسم (مطالعه موردی: منطقهی مرنجاب در جنوب دریاچهی نمک)
چکیده
منطقهی مرنجاب، در شمال کاشان و جنوب دریاچهی نمک واقع شده است. این منطقه، بهعلّت شرایط ویژهی ژئومورفولوژیکی و مناظر طبیعی و بیهمتایش ـ که گویای عناصر و اجزای کویر است ـ جاذبه های خاصِّ ژئومورفولوژیکی و ژئوتوریسمی دارد که در صورت مطالعه و شناسایی قابلیّت های گردشگری آن و برنامهریزی لازم در این خصوص، توانایی تبدیلشدن به منطقهای ژئوتوریسمی فوق العاده را دارد. هدف این پژوهش، شناسایی دقیق جاذبه های ژئومورفولوژیکی مناسب برای توسعهی ژئوتوریسم و اکوتوریسم در منطقه و معرّفی مستعدترین قسمت های منطقه برای تمرکز تأسیسات گردشگری است. بههمین دلیل، اطلاعات مورد نیاز در این پژوهش به دو روش کتابخانه ای و مطالعات میدانی گردآوری و با استفاده از نقشه های مورد نیاز، عکس و تصاویر ماهواره ای، وسایل صحرایی و نرمافزارها و همچنین با استفاده از دو مدل دلفی و تحلیل سلسلهمراتبی به تجزیه و تحلیل آنها پرداخته شد. در روش کتابخانه ای علاوهبر متون مرتبط با موضوع، برخی از اطلاعات مورد نیاز، بهویژه اطلاعات کمّی با مراجعه به کتابخانه ها، ادارهها و سازمان ها جمع آوری شد. در روش مطالعات میدانی، جمع آوری اطلاعات، با مشاهده مستقیم (عکس و فیلم)، مصاحبه و پرسش نامه انجام شد. در این راستا، تعداد 10 پرسش نامه به روش دلفی یا پرسشگری خبره، پُر شد و وزن های بهدست آمده وارد لایه های gis شد تا بهروش تحلیل سلسلهمراتبی یا ahp منجر به تعیین مکان های مناسب شود. نقشهی نهایی و نتایج آن نشان داد که از مجموع 32000 هکتار مساحت منطقهی مورد مطالعه، حدود 1/32 هکتار پتانسیل بالا، 3/8 هکتار پتانسیل بهنسبت بالا، 5/8 هکتار پتانسیل متوسّط، 1/46 هکتار پتانسیل بهنسبت پایین و 7/10 هکتار نیز پتانسیل پایین دارند. درنتیجه، می توان برای 3/7% از مساحت منطقه که پتانسیل اکوتوریسمی متوسّط به بالا دارند، برنامه ریزی کرد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مهران مقصودی — دانشیار دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
- علی شمسی پور — استادیار دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
- سیده فاطمه نوربخش — دانشجوی دکترای رشتهی ژئومورفولوژی و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه تربیت مدرس