تعیین الگوهای رفتار اقلیم در مناطق مختلف ایران بر اساس تحلیل طیفی و خوشه بندی مقادیر حدّی بارش و دما
چکیده
رویدادهای آبوهوایی حدّی، پدیده هایی هستند که از نظر فراوانی، کمیاب و درجهشدّت بالا دارند و در هنگام وقوع آنها، بوم سامانه و ساکنان منطقه بهدشواری می توانند خود را با تغییرات ایجادشده تطبیق دهند. از آنجاکه بستر رخداد رویدادهای آبوهوایی حدّی، شرایط دمایی و بارش های حدّیاست؛بنابراین،بررسی داده های اقلیمی حدّیدر این مورد ضروری به نظر میرسد. یکی از مباحث مهم در شناخت رفتار اقلیمی مناطق مختلف، تعیین مناطق همرفتار اقلیمی است. منطقه بندی اقلیمی مناطق مختلف بر اساس داده های حدّی اقلیمی، می تواند به تصمیمگیرندگان و برنامه ریزاندر امر مدیریت بحران های ناشی از رویدادهای آبوهوایی حدّی یاری رسانده و همچنین به درک بیشتر شیوهی رفتار مناطق مختلف در شرایط حدّی کمک کند. در این مقاله با استفاده از روش تحلیل طیفی و خوشه بندی، یک منطقه بندی اقلیمی برای 65 ایستگاه سینوپتیک سازمان هواشناسی کشور ارائه شده است. نشانک های اقلیمی مورد استفاده، شامل حدّاکثر بارش 24 ساعتهی ماهانه، دمای بیشینه و کمینهی ماهانه و همچنین سری زمانی داده های اقلیمی مربوط به دورهی زمانی سالهای 1986 تا 2005 میلادی هستند. بهمنظور نیل به منطقه بندی مناسب،نخست با استفاده از روش تحلیل طیفی، مشخّصات طیف های اصلی نشانک های اقلیمی، شامل دامنه و بسامد، محاسبهشده سپس خوشه بندی با استفاده از روشی قطعی (k-means) انجام پذیرفته است. نتایج بهدستآمده گویای تنوّع رفتاری مشخّصات حدّی در مناطق مختلف اقلیمی است، بهگونهای که لزوماً یک سامانه اقلیمی خاص بر مناطق همرفتار حاکم نیست، در این خصوص تکینه بودن رفتاری ایستگاه های رامسر و کنارک چابهار جالب توجّه است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- فرحناز تقوی — استادیار مؤسسهی ژئوفیزیک، دانشگاه تهران
- محسن ناصری — دانشجوی دکترای مهندسی عمران ـ آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تهران
- بردیا بیات — دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران ـ آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تهران
- سید ساجد متولیان — دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران ـ آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تهران
- داود آزادی فرد — دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران ـ آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تهران