زمینلغزش بزرگ سیمره و توالی پادگانه های دریاچه ای
چکیده
پادگانـههای دریاچـهای سیمره، در بالادست زمیـنلغزش سیمـره، بهعنوان بزرگترین لغزش جهان، بیانگر احتمال رخداد مکرّر لغزش هستند. هدف این پژوهش تعیین وسعت و توالی پادگانه های اشارهشده و ارتباط آنها با ویژگی زمینلغزه های روی داده است. برای دستیابی به این هدف، از تصاویر ماهواره ای etm 2002 و irs سنجندهی pan و liss iii (سال های 2004 و 2006)، نقشه های توپوگرافی، نقشه های زمینشناسی، نقشه های رقومیdem srtm ده متر و نرمافزارهای arcgis، بهعنوان ابزارهای اصلی پژوهش استفاده شده است. روش پژوهش تجربی و برپایهی تحلیل داده های میدانی است. برای این کار، ابتدا ارتفاع پادگانه ها و فاصله از بستر فعّال رودخانه و گسترش آنها تعیین و روی نقشه انتقال داده شده است. سپس مورفومتری آنها از طریق اندازهگیری و ترسیم مقاطع، نیمرخ ها و تلفیق داده های رسوبشناسی پادگانه ها تحلیل شده است. نتایج بهدستآمده از طریق مقایسهی مکانی ـ زمانی مستند بهترتیب و توالی پادگانه ها نشان می دهد که در مسیر رودخانهی سیمره، چهار پادگانه با اختلاف ارتفاع 630، 595، 585 و 575 متر از سطح دریا تشکیل شده است. ضخامت و گسترهی پادگانه ها، رسوب شناسی، مورفومتری و بهویژه سطوح ارتفاعی آنها، بهخوبی روشن می کند که لغزش سیمره در سه یا چهار مرحله تکرار شده است. مقیاس لغزش های بعدی کوچکتر از لغزش اصلی و اوّلیّه بوده است. تکرار لغزش در مقیاس های متفاوت، موجب تشکیل دریاچه های سدّی در مسیر رودخانه های سیمره و کشکان شده است. در فرآیند سرریز شدن این دریاچه ها، سدّ لغزشی بریدهشده و پس از تخلیّهی مجدّد دریاچه و حفر رسوبات تهنشینشده در کف آن، پادگانه های دریاچه ای مورد اشاره در مسیر رود سیمره، به جای مانده اند. روشن است، تعیین سنّ پادگانه های دریاچه ای موجود، می تواند نتایج دقیق تری از زمان وقوع لغزش های مورد اشاره بهدست دهد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مجتبی یمانی — دانشیار دانشکدهی جغرافیا، دانشگاه تهران
- ابوالقاسم گورابی — استادیار دانشکدهی جغرافیا، دانشگاه تهران
- صمد عظیمی راد — دانشجوی کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران