میزان به کارگیری راهکارهای درک مطلب شنیداری: مطالعه ی موردی فارسی آموزان دوره ی پیش دانشگاهی
چکیده
پژوهش حاضر مهارتِ شنیداری 59 فارسی آموز دختر و پسرِ غیرایرانی را در زمینه ی درک مطالب دانشگاهی بررسی می کند. این فارسی آموزان که از لحاظ یادگیری زبان فارسی در سطوح متوسط و متوسط به بالا و از ملیت های مختلف بودند، کلاس های پیش دانشگاهی مرکز زبان فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین را در زمستان 1390 گذرانده بودند. موضوعات مورد بحث در مقاله شامل «بررسی ماهیت راهکارهای درک مطلب شنیداری» و «تنوع استفاده از راهکارها» و «میزان پیشبینی راهکارها به عنوان شاخص مهارت شنیداریِ» فارسی آموزان غیرایرانی است. بر اساس یافته های یک پژوهش پیمایشیِ سهبخشی مشخص شد که در کلاس های یکسان، زبان آموزان قویتر، به واسطه ی توانایی شنیداری بیشتر، بهتر از همپاهای ضعیفتر خود عمل می کنند. همچنین مشخص شد که با وجود این که همه ی زبان آموزان از انواع راهکارها استفاده می کردند، زبان آموزان مسلّط تر، مهارت بیشتری را در به کارگیری چهار راهکار شنیداری مورد نظر به نمایش گذاشتند؛ با این حال، در مورد مهارت فراشناختی، عملکرد ضعیفتری داشتند. از طرفی، زبان آموزان قویتر در استفاده از راهکارهایی مثل یادداشت برداری، خلاصه برداری از نکات مهم سخنرانی های کلاسی و درک نکات کلیدی که در کسب موفقیت دانشگاهی بسیار مهم هستند، ضعیف تر از انتظار عمل کردند. علاوه بر این، طبق یافته ها، راهکارهای شناختی، اجتماعی- عاطفی، فراشناختی و حافظه، به ترتیب از قابلیت پیشبینی بیشتری برخوردار بودند. در پایان، با تکیه بر یافته های به دست آمده، علاوه بر ارائه ی پیشنهادهایی در زمینه ی آموزش زبان فارسی، بر ضرورت اتخاذ راهکارهای مطلوب در مراکز آموزش زبان فارسی در خصوص تقویت مهارت شنیداریِ دانشگاهی فارسی آموزان غیرایرانی نیز تأکید شده است.