بررسی رابطۀ باورهای دینی و سرمایۀ اجتماعی در جوامع روستایی (مورد مطالعه: روستاهای بخش ایلخچی از توابع استان آذربایجان شرقی)
چکیده
سرمایۀ اجتماعی به بعدی از توسعه توجه دارد که به تازگی شناخته شده و مبتنی بر روابط اعتماد و همبستگی و روحیۀ تعاون و مشارکت است. یکی از نقشهای مهم دین نیز به عنوان یک پدیدۀ اجتماعی، اثرگذاری بر روابط و تعامل افراد و گروهها است. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطۀ باورهای دینی و سرمایۀ اجتماعی در جوامع روستایی است. جامعۀ آماری این پژوهش کلیۀ ساکنان روستاهای بخش ایلخچی و نمونه شامل 446 نفر است که به شیوۀ نمونهگیری تصادفی خوشهای انتخاب شده است. فرضیۀ اصلی پژوهش این است که بین باورهای دینی و مؤلفههای آن (اخلاق و مناسک- عقاید) با سرمایۀ اجتماعی روستاها و مؤلفههای آن (اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی و مشارکت اجتماعی) رابطه وجود دارد. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامۀ سرمایۀ اجتماعی و آزمون باورهای مذهبی اسلامی بود. روش پژوهش توصیفی همبستگی است و برای تجزیه و تحلیل دادهها از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شده است. یافتهها بیانگر این است که بین باورهای دینی و سرمایۀ اجتماعی و همچنین مؤلفههای باورهای دینی و سرمایۀ اجتماعی رابطۀ مثبت وجود دارد (05/0>p). نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که باورهای مذهبی اسلامی بیشترین توان تبیین سرمایۀ اجتماعی را دارد. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که باورهای مذهبی میتواند پیشبینی کنندۀ مناسبی برای سرمایۀ اجتماعی باشد. یافتههای این پژوهش میتواند برای برنامهریزان و متولیان توسعۀ روستایی جهت تدوین الگوی بومی و اسلامی توسعه در جهت توسعۀ اجتماعی روستاها به کار گرفته شود.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- ریبوار عیسی نژاد — کارشناس ارشد توسعۀ روستایی، دانشگاه تبریز. کارشناس مطالعات روستایی و توسعۀ کشاورزی شرکت مهندسین مشاور فرازآب، آذربایجان شرقی، ایران
- رسول محمدرضایی — دانشیار گروه ترویج و توسعۀ روستایی دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تبریز. آذربایجان شرقی، ایران
- حسین راحلی — دانشیار گروه ترویج و توسعۀ روستایی دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تبریز. آذربایجان شرقی، ایران
- حسین کوهستانی — استادیار گروه ترویج و توسعۀ روستایی دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تبریز. آذربایجان شرقی، ایران