واسنجی مدل imdpa با توجه به معیارهای زمین به منظور ارائة یک مدل منطقه ای برآورد شدت بیابان زایی (مطالعة موردی: ابوزیدآباد کاشان)
چکیده
بیابان زایی پدیدة خاص مناطق خشک، نیمه خشک، و خشکِ نیمهمرطوب است. میزاناین پدیده در کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، بسیار زیاد است. هدف اصلی این مطالعه واسنجی مدل imdpa با تأکید بر معیارهای زمین در منطقة ابوزیدآباد کاشان است. مدل imdpa را محققان ایرانی برای ارزیابی شدت بیابان زایی در ایران معرفی کردند و، پیش از کاربرد، شاخصها و معیارهای به کاررفته در مدل بازنگری شد. با توجه به شرایط منطقة ابوزیدآباد کاشان، سه معیارْ معیارهای کلیدی بیابانزایی در نظر گرفته شد: زمین شناسی، خاک، و فرسایش بادی. سپس، این معیارها بر اساس شاخصهای انتخاب شده ارزیابی شد. از میانگین شاخصها در هر معیارْ نقشة کیفی معیار مورد نظر بهدست آمد و، در پایان، نقشة حساسیت بیابان زایی منطقه بهدست آمد. با توجه به معیارهای بررسی شده، معیار زمین شناسی - ژئومورفولوژی بیشترین تأثیر را در بیابانزایی منطقة ابوزیدآباد کاشان دارد. از مساحت 16161 هکتار محدودة مطالعاتی، 4792 هکتار در کلاس متوسط و 11369 هکتار در کلاس بیابانزایی شدید قرار دارد. در بین شاخصهای مورد ارزیابیْ شاخص شیب با ارزش عددی 9/3 و حساسیت سنگ به فرسایش و شدت فرسایش بادی با ارزش عددی 5/3 و 4/3 از جمله مؤثرترین شاخصها در افزایش شدت بیابانزایی در منطقة مطالعاتی بود. بر اساس نقشة وضعیت بیابانزایی منطقه، حدود 3/70 درصد از مساحت منطقه دارای شدت بیابانزایی شدید است و 7/29 درصد از مساحت منطقه دارای شدت بیابانزایی متوسط.