بررسی آثار تیمار پیش سرما، پتانسیل اسمزی، و تنش خشکی بر رشد گیاهچه های جمعیت های دو گونة مرزه (satureja sahendica و s. bachtiarica) در دو شرایط ژرمیناتور و گلخانه
چکیده
به منظور بررسی اثر تیمار پیش سرما، پتانسیل اسمزی، و تنش خشکی بر جمعیت های دو گونة دارویی satureja sahendica و s. bachtiarica آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایة طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در دو شرایط ژرمیناتور و گلخانه در سال های 1389 ـ 1390 در بانک ژن منابع طبیعی و مؤسسة تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور به اجرا درآمد. تیمارهای مورد استفاده در شرایط ژرمیناتور شامل تیمار پیش سرما و سطوح مختلف پتانسیل اسمزی ناشی از غلظت های پلی اتیلن گلایکول (peg) 6000 دالتون در پنج سطح (0، 3/0-، 6/0-، 9/0-، و 2/1- مگاپاسگال) بود. تیمارهای مورد استفاده در شرایط گلخانه شامل تیمار پیش سرما و تنش خشکی در پنج سطح ظرفیت زراعی (۲۰، ۴۰، ۶۰، ۸۰، و ۱۰۰ درصد) بود. نتایج نشان داد، با افزایش غلظت پتانسیل اسمزی و تنش خشکی، میانگین صفت درصد جوانه زنی و درصد سبزشدن به ترتیب آزمایشگاه و گلخانه به میزان 33 و 6 درصد کاهش یافت، در حالی که نسبت طول ریشه چه به ساقه چه و نسبت وزن خشک به تر گیاهچه روند افزایشی داشت. در دو شرایط ژرمیناتور و گلخانه خصوصیات جوانه زنی در تیمار پیش سرما نسبت به سایر تیمارها دارای بیشترین مقدار بود. در واکنش به پتانسیل اسمزی در ژرمیناتور و با تنش خشکی در گلخانه جمعیت بیجار 2 از مرزة سهندی و پیرانشهر از مرزة بختیاری در اکثر صفات، به دلیل دارابودن بیشترین شاخص بنیه و نسبت وزن خشک به تر نسبت به جمعیت های دیگر، مقاوم تر بود. مقایسة بین جمعیت ها نشان داد که کم تحمل ترین جمعیت مربوط به جمعیت تاکستان از مرزة سهندی است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- میثم شفیعی — کارشناس ارشد اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بروجرد
- محمد علی علیزاده — استادیار مؤسسة تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور
- علی اشرف جعفری — استاد مؤسسة تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، رئیس بانک ژن کشور