مطالعة تأثیر عملی عرفان شیعی در هنر سنّتی مطالعة موردی شکلگیری هنر خاتم مربع از قرن هشتم ق
چکیده
نفوذ عرفان شیعی در جامعة ایران در سدههای هفتم تا یازدهم ق به شکلی است که بر ذهن و رفتار مردم تأثیر گذاشته و در حوزههای مختلف، از جمله هنر، نتایج عملی به همراه داشته است. چگونگی ظهور هنر خاتم مربع میتواند نشانهای از حصول نتایج عملی مبانی فکری عرفان شیعی باشد. در این پژوهش سعی شده، با شیوة مطالعة کتابخانهای و تاریخی و بهرهگیری از مشاهدات عینی و استدلالی، صحت فرضیة مطروحه ارزیابی شود؛ فرضیهای که بلوغ و شیوع شیوهای از عرفان شیعی را با شکلگیری و ظهور هنر خاتم مربع مرتبط میداند. به نظر میرسد تأثیر یکی از این روشهای اخلاقی با عنوان عرفان «لا» یا عرفان «نفی» بر تزئینات چوبی میتواند موجب پیدایش شیوة خاتم مربع شده باشد. دربارة خاتم مربع و پیدایش نقشی تا این حد مقدس نشانههای تاریخی از وجود این امکان حمایت می کند و نتایج پژوهش را درخور تأمل می سازد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مهدی دوازده امامی — دانشجوی دکتری پژوهش هنر دانشگاه هنر اصفهان
- قباد کیانمهر — دانشیار گروه صنایع دستی دانشگاه هنر اصفهان
- سعید بینای مطلق — استادیار گروه فلسفة دانشگاه اصفهان