ادراک و بازنمایی زمان در رمان ایرانی (مطالعة موردی دهة 80 شمسی)
چکیده
این پژوهش، با تکیه بر مفروضات گفتمان مطالعات فرهنگی، بر این باور است که درکی که انسانها از «زمان» دارند نه ذاتی و جهان شمول، بلکه درکی برساخته و فرهنگی است؛ بدین معنی که هر فرهنگ صورت بندی(های) ویژة خود از زمان را شکل میدهد و به افراد ارائه مینماید. بر این اساس، پژوهش پیش رو در صدد است به بررسی صورت بندی فرهنگ ایرانی از زمان در چند رمانِ ایرانیِ دهة 80 شمسی بپردازد و با بهکارگیری روش تحلیل تماتیک در پی توصیف آن است که زمان در رمانهای مذکور چگونه و در پیوند با چه مفاهیمی صورتبندی و بازنمایی شده است. نتایج بهدستآمده نمایشگر دو الگوی آگاهی زمانی متفاوت در متن رمانهاست: الگوی اول شامل زمانی دایرهای و دربرگیرندة چرخههای متداخلی از «گذشتة بازگشتی» و «حال تکراری» است؛ الگوی دوم فهمی آینده محور و خطی از زمان را مطرح میکند که در بستر آن مفاهیم حال و آینده بر مفهوم گذشته غالب میشوند. در متن رمانها دو الگوی مذکور در شکل دوگانه ای متضاد ظهور میکند که در آن الگوی اول بر الگوی دوم غلبه می یابد و دومی را در هیئت «دیگریِ» خود بازمی شناسد.