ردیابی و تغییرات جمعیت عوامل بیماری‏زای گیاهی در پساب کارخانه‏قند و مزارع چغندرقند آبیاری شده با پساب در استان کرمان

غلامرضا برادران

چکیده

ریشه‏های چغندرقند به‏ همراه خاک چسبیده به آن پس‏از برداشت جهت فرآوری به کارخانه‏های قند حمل‏شده و در اولین مرحله توسط فشار آب شستشو می‏شوند. آب گل‏آلود حاصل‏از شستشوی ریشه‏ها به‏عنوان پساب کارخانه توسط کانال به مزارع منطقه انتقال یافته و جهت آبیاری مورد استفاده قرار می‏گیرد. با توجه به امکان انتقال عوامل بیماری‏زا توسط خاک و آب، طی سال 1384یک بار در هفته در زمان فعالیت کارخانه‏قند بردسیر از پساب کارخانه نمونه‏برداری شد و نمونه‏ها همان روز به آزمایشگاه منتقل گردید. جداسازی عوامل بیماری‏زا از هر نمونه پساب با استفاده‏از روش طعمه‏گذاری با برگ مرکبات و استفاده‏از ریشه‏های سالم چغندرقند، آبیاری گیاهچه‏های چغندرقند با پساب کارخانه، کشت روی محیط انتخابی parphو کشت قطرات پساب روی محیط‏های pda,cma,na,maو wa انجام شد. جداسازی نماتدها با ریختن پساب در الک با مش‏های مختلف انجام شد. با استفاده‏از روش‏های فوق قارچ‏های fusarium oxysporum, fusarium sp., rhizopus stolonifer, penicillium spp., aspergillus spp., pythium aphanidermatum pythium sp., phytophthora cryptogea, ph.drechsleri, mucor sp. rhizoctonia solani,geotrichum sp. , باکتری erwinia carotovora و سیست‏های نماتدheterodera schachtii جداسازی گردید و بیماری‏زایی این عوامل بر روی گیاه‏چه و برش‏های ریشه چغندرقند اثبات گردید. بررسی تغییرات جمعیت عوامل بیماری‏زا با استفاده‏از روش طعمه‏گذاری با برگ مرکبات و کشت قطرات پساب روی محیط‏های ma,na, و pda انجام شد. نتایج حاصل نشان داد قارچ‏های خانواده pythiaceae و باکتری erwinia carotovora در ابتدای دوره فرآوری دارای جمعیت بیشتری در پساب بوده و جمعیت قارچ‏های alternaria alternata ، rhizoctonia solani و spp. fusariumدر طی دوره نمونه‏برداری یکنواخت بود. جمعیت قارچ‏های penicillium spp., rhizopus stolonifer, aspergillus spp., mucor sp. و geotrichum sp. در اواخر دوره نمونه‏برداری افزایش داشت. جمعیت سیست‏های نماتد heterodera schachtii در دوره نمونه‏برداری متغیر بود. عوامل بیماری‏زای فوق‏از مزارع تحت آبیاری با پساب نیز جداسازی گردید.