ارزیابی شاخصهای مورفوفیزیولوژیک ارقام چغندرقند پاییزه تحت شرایط تنش یخزدگی در مرحله گیاهچهای
چکیده
به منظور مطالعه صفات فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی هفت رقم چغندرقند [jolge، pp8 و sbsi1 (ارقام داخلی)، giada، monotunno، palma، suprema (ارقام خارجی)] تحت شرایط تنش یخزدگی در محیط کنترل شده، تحقیقی در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد به صورت آزمایش فاکتوریل بر مبنای طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد و گیاهان در مرحله گیاهچهای در معرض دماهای یخزدگی (صفر، 2، 4، 6، 8، 10، 12، 14، 16 و 18 درجه سانتیگراد زیر صفر) قرار گرفتند. سپس شاخصهای درصد نشت الکترولیتها، فلورسانس اولیه برگ خو گرفته به روشنایی (fs)، فلورسانس حداکثر برگ خو گرفته به روشنایی (fms)، فلورسانس متغیر (δf) و کارآیی فتوشیمیایی فتوسیستم ii (δf/fms)، میزان فتوسنتز خالص، تعداد و سطح برگ، طول و قطر ریشهچه و درصد بقاء مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان دادند رقمmonotunno به ترتیب با میانگین 88 درصد بقا و 26 درصد نشت الکترولیت نسبت به سایر ارقام برتری دارد. حداقل و حداکثر دمای 50 درصد کشندگی بر اساس درصد بقا (lt50su) به ترتیب به میزان 9/16- و 2/15- درجه سانتیگراد و نیز بیشترین و کمترین مقدار کارآیی فتوشیمیایی فتوسیستم ii، به ترتیب با میانگین 7/0 و 59/0 در ارقام monotunno و sbsi1 مشاهده گردید. نتایج همچنین نشان دادند که بین درصد نشت الکترولیتها و درصد بقا (***65/0- =r) و نیز صفات مرتبط با بازیافت گیاه همبستگی منفی و معنیداری (001/0≥p) وجود دارد. در حالیکه همبستگی درصد بقا با تعداد برگ ( ***88/0=r) و طول ریشه (***87/0=r) مثبت و معنیدار بود. وجود همبستگی مثبت و معنیدار (***97/0 =r) بین درصد بقاء با نسبت δf/fms و نیز همبستگی منفی و معنیدار نسبت δf/fms با lt50su ( ***85/0- =r) و دمای 50 درصد کشندگی براساس نشت الکترولیتها (lt50el) (***84/0- =r) نشان داد ارقامی که درصد نشت الکترولیت کمتر و بقاء بالاتری پس از دوره بازیافت دارند دارای نسبت δf/fms بیشتری هستند. نتایج همچنین نشان دادند که در ارقام متحمل به یخزدگی، با کاهش درصد نشت الکترولیتها، lt50su و lt50el بهطور معنیداری کاهش یافته و بین این دو شاخص نیز همبستگی مثبت و معنیداری (*75/0=r) وجود دارد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- احمد نظامی — استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی
- حمیدرضا خزاعی — استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی
- مجید دشتی — عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی
- حمیدرضا مهرآبادی — دانشجوی دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی دانشگاه فردوسی
- احسان عیشیرضایی — دانشجوی دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی دانشگاه فردوسی