تأثیر مقادیر مختلف نیتروژن بر خصوصیات رشدی و صفات کمی و کیفی چغندرقند پاییزه
چکیده
به منظور بررسی تأثیر مقادیر مختلف نیتروژن بر اجزاء عملکرد، سهم هریک از قسمتهای مختلف گیاه چغندرقند در کشت پاییزه از ماده خشک کل، تعداد برگ، شاخص سطح برگ، سرعت پوشش سایهانداز و میزان جذب نیتروژن، این آزمایش در سالهای 1382 و 1383 در مرکز تحقیقات کشاورزی صفیآباد دزفول اجرا گردید. در این تحقیق پنج مقدار نیتروژن شامل صفر، 60، 120، 180 و 240 کیلوگرم در هکتار و دو رقم منوژرم شیرین و رسول در یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار بررسی شد. سالهای آزمایش از نظر بیشتر خصوصیات کمی و کیفی چغندرقند با یکدیگر اختلاف معنیداری نشان دادند. در سال اول بین اثرات مقادیر نیتروژن بر روی عملکردریشه تفاوت معنیداری وجود نداشت و در یک گروه قرار گرفتند (میانگین 93 تن در هکتار)، در حالی که درصد قند به طور معنیداری تحت تأثیر مصرف نیتروژن قرار گرفت و بالاترین مقدار (7/13درصد) مربوط به سطح نیتروژن صفر بود. در سال دوم تیمارهای نیتروژن از نظر عملکردریشه با یکدیگر اختلاف معنیدار نشان دادند و بالاترین عملکرد مربوط به سطح نیتروژن 240 کیلوگرم در هکتار (9/80 تن در هکتار) بود، اما از نظر درصد قند بین آنها اختلاف معنیداری وجود نداشت. در هر دو سال بین دو رقم مورد بررسی از نظر کلیه خصوصیات کمی و کیفی اختلاف معنیدار وجود نداشت. افزایش مصرف نیتروژن موجب افزایش سهم دمبرگ و طوقه و کاهش سهم ریشه از بیوماس کل نموده، اما بر سهم ماده خشک برگ از بیوماس کل تأثیری نداشت. در سال اول تیمارهای نیتروژن از نظر تعداد برگ، شاخص سطح برگ و زمان سایهانداز کامل با یکدیگر اختلاف معنیدار نشان ندادند، درحالی که در سال دوم بین تیمارها اختلاف معنیدار وجود داشت، به طوری که افزایش نیتروژن موجب افزایش شاخص سطح برگ، تعداد برگ و تسریع در زمان کامل شدن سایهانداز گردید. در سال اول بین سطوح مختلف نیتروژن از نظر تأثیر بر مقدار نیتروژن قسمتهای مختلف گیاه اختلاف معنیداری وجود نداشت و مقدار کل نیتروزن جذب شده بهوسیله چغندرقند در آخر دوره رشد در حدود 574 کیلوگرم در هکتار بود. درسال دوم مقدار نیتروژن جذب شده از خاک بهوسیله چغندرقند تحت تأثیر سطوح نیتروژن مصرفی قرار داشت به طوریکه مقدار نیتروژن حذب شده در سطوح نیتروژن صفر و 240 کیلوگرم در هکتار به ترتیب 186 و 351 کیلوگرم در هکتار بود.