بررسی تناسب محیطی شهرستان تربت حیدریه برای کشت چغندرقند با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی
چکیده
هدف اصلی این مطالعه، تعیین نواحی مستعد کشت چغندرقند با توجه به برخی متغیرهای اصلی مؤثر در آن می باشد. دادههای اقلیمی موردنیاز، از اداره کل هواشناسی خراسانرضوی که در ایستگاه های منطقه جمعآوری شده بود برای دوره 1388-1377 اخذ شد. جهت تهیه نقشه سطوح ارتفاعی، شیب، جهت شیب و tin از نقشههای توپوگرافی سازمان نقشهبرداری کشور با مقیاس 1:250000 استفاده گردید. نقشه پوشش گیاهی و کاربری اراضی از نقشههای قابلیت اراضی در مقیاس 1:250000 مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور استخراج گردید. از سامانه اطلاعات جغرافیایی به منظور رقومیسازی و تهیه نقشهها بهرهبرداری شد. پس از تشکیل پایگاه اطلاعات فضایی منطقه، با استفاده از نرمافزار arcgis اطلاعات توصیفی نقشه ها به آن ها اضافه شد. سپس با توجه به اقلیم موردنیاز محصول چغندرقند و با استناد به نظر کارشناسان بر اساس یک مدل تصمیمگیری سلسله مراتبی، وزن پارامتر و اهمیت هریک از لایهها با استفاده از نرمافزارexpert choice تعیین گردید. در نهایت با عملیات همپوشانی وزنی در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی(gis) پهنهبندی عرصههای مستعد کشت چغندرقند در منطقه انجام گردید. در بین معیارهای تصمیمگیری نیازآبی و بارش مؤثر مهم ترین عوامل تعیین گردیدند. نتایج حاصل از نقشه نهایی پهنهبندی نشان داد که61/59 درصد مساحت شهرستان معادل 82/3745 کیلومتر مربع از قابلیت خیلی خوبی برای کشت چغندرقند برخوردار می باشد و حدود 49/24 درصد از مساحت شهرستان نیز فاقد استعداد زراعی برای کشت این محصول می باشد. مناطق دشت رخ و بخش کدکن در شمال شهرستان تربت حیدریه به عنوان مستعدترین مناطق و پس از آن دشت مرکزی به عنوان منطقه مناسب مشخص شدند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- محمود خسروی — دانشیار اقلیم شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان،
- محمد امانی — کارشناس ارشد اقلیم شناسی ،دانشگاه سیستان و بلوچستان
- محمود حسینزاده کرمانی — دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه خوارزمی