بررسی جایگاه ایران در تجارت بین المللی: یک رهیافت شبکه
چکیده
در دهة گذشته، بسیاری از مطالعات کاربردی مشترک در زمینة سیستمهای اقتصادی- اجتماعی با استفاده از تحلیلهای شبکه‌ای انجام یافته است. در این گونه مطالعات، ارتباطات تجاری را میتوان شبکه ای تلقی کرد که کشورها رئوس آن اند و رابطههای تجاری بین کشورها نقش یالهای این رئوس را بازی میکنند. در مطالعة حاضر سعی شده است ساختار شبکة جهانی صادرات و واردات کالا برای 104 کشور در هر یک از سالهای 2000، 2005، 2010 و 2011 بررسی و با استفاده از مفاهیم شبکهها، توپولوژی و ویژگی این شبکهها محاسبه شود. سپس، شاخصهای شبکه برای ایران، به عنوان عضوی از آن ها، محاسبه شود و سپس با کشورهای مهم مقایسه شود. با توجه به نتایج به دست آمده، کلیة شبکههای تشکیل شده در همة سالها دارای توزیع پاور و ضریب خوشهبندی بالا بوده اند. نتایج مطالعات قبلی پیچیده بودن شبکة جهانی تجارت را تأیید میکند. همچنین، نتایجِ شاخص مرکزیت میانی نشان میدهد که ایران در همة سالهای مطالعه شده کشوری تأثیرگذار در شبکة تجارت نبوده است و برخلاف کشورهای مهم در این شبکه با کشورهایی رابطة تجاری داشته است که خود کمتر با دیگر کشورهای شبکه رابطة اندک تجاری داشته اند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- همایون شیرازی — دانشجوی دکتری، دانشگاه اصفهان
- کریم آذربایجانی — استاد گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان
- مرتضی سامتی — استاد گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان