ارزیابی مقاومت به خشکی عمل کرد علوفه ژنوتیپ های گونه elymus hispidus
چکیده
بخش اعظمی از مراتع ایران در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارند، بنابراین مقاومت به خشکی در گیاهان این مناطق دارای اهمیت زیادی می باشد. در این پژوهش تنوع عمل کرد 11 ژنوتیپ علوفه از گونهقالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو محیط آبی (بدون تنش) و دیم (تنش)، طی سال های 1383 تا 1385 در ایستگاه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، واقع در شهرستان اسلام آباد غرب مورد ارزیابی قرار گرفت. تنوع معنی داری در بین دو محیط تنش و بدون تنش و هم چنین، در بین ژنوتیپ های مورد بررسی برای عمل کرد علوفه خشک مشاهده شد. با استفاده از عمل کرد علوفه خشک اندازه گیری شده دو محیط آبی و دیم، شاخص های مقاومت به خشکی برای ژنوتیپ ها محاسبه شد. با توجه به تجزیه واریانس در بین ژنوتیپ ها برای شاخص های تحمل به تنش، بهرهوری متوسط و عمل کرد محیط بدون تنش در سطح یک درصد و برای شاخص های میانگین هارمونیک و میانگین هندسی بهره وری در سطح پنج درصد تنوع معنی دار مشاهده شد. برای شاخص های حساسیت به تنش، تحمل به خشکی و عمل کرد محیط تنش در بین ژنوتیپ های مورد بررسی تنوع معنی دار مشاهده نشد. شاخص های بهره وری متوسط، میانگین هندسی بهره وری، میانگین هارمونیک و تحمل به تنش هم بستگی مثبت و معنی دار با عمل کرد دو محیط تنش و بدون تنش نشان دادند، بنابراین انتخاب برای مقاومت به خشکی براساس این شاخص ها انجام شد. در مجموع، نتایج حاصل از مقایسه میانگین عمل کرد علوفه خشک محیط تنش و بدون تنش و مطالعه شاخص های مقاومت به خشکی با روش دانکن در سطح پنج درصد نشان داد که ژنوتیپ های 5-890 و 6-890، بیش ترین مقاومت به خشکی را داشتند و به عنوان مواد ژنتیکی مناسب به منظور احیای مراتع یا جهت برنامه های اصلاحی برای شرایط دیم استان کرمانشاه معرفی شدند. نتایج تجزیه خوشه ای و تجزیه به مولفه های اصلی نیز، نتایج به دست آمده را تایید نمود.