فاطماننه هانا اوزادیر: دیدن و چشیدن تصویر در دستبافتههای زنان لومه ـ دره
چکیده
این مقاله دعوتی است برای پذیرفتن و وارد کردن حسها به قلمرو پژوهشهای مردمنگارانة هنر. تلاش کردهام تا بعد زیباییشناختی دستبافتههای زنان اجتماع لومه ـ دره، از تیرههای طایفة ترکمه در شمال غرب ایران را در جهان حسی جامعة تولیدکننده قرار دهم و به سوی درک آن حرکت کنم. کار میدانیام در میان لومه ـ دره با تمرکز بر دستبافتهها صورت گرفت. تجربۀ مردمنگارانه نشان داد که نمیتوان تصاویر بافتهشده بر این آثار را بر اساس یک دیدگاه کلان و تقلیلگرای متأثر از منابع مکتوب ادبی و اسطورهشناختی ایرانی تحلیل کرد، بلکه باید تلاش کرد تا درکی نزدیک به جامعۀ تولیدکننده به دست آورد و تصاویر را در داخل این تجربۀ واقعی از زیست با جامعه قرار داد. طرحهای ترنجی در ایران در میان بسیاری از جوامع محلی و قومی رایج است، اما پژوهشگران هنر در ایران همۀ آن ها را دارای یک معنا یا یک بعد زیباییشناختی میدانند. بررسی حاضر از برخی طرحهای ترنجی در میان لومه ـ دره نشان میدهد که محوریت آب در نقشمایههای بزرگ و مرکزی متن دستبافتهها از ارزشهای جمعی و فلسفۀ بومی از تجربه هنرهای تجسمی سرچشمه میگیرد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- اصغر ایزدی جیران — استادیار گروه انسانشناسی، دانشگاه تهران