رابطة ترامتنی عنوان های متون نثر تاریخی از آغاز دورة اسلامی تا پایان دورة افشاریه
چکیده
تأثیرگذاری و تأثیرپذیری آثار تاریخی از یکدیگر شرایط ویژهای را برای مکالمة آن ها در بستر تاریخ فراهم کرده است و همواره در رابطهای ترامتنی با یکدیگر قرار گرفتهاند، تا جایی که حتی عنوانهای این آثار نیز از این تأثیر و تأثر بیبهره نمانده است. عنوانهای متون تاریخی نقش مهم و تأثیرگذاری در آفرینش عناوین آثار تاریخی پس از خود دارند؛ از این رو میتوان گفت این عناوین نیز در طول حیات خود، همواره در یک رابطة ترامتنی ویژه قرار گرفتهاند. این تحقیق با بررسی عنوانهای آثار نثر تاریخی از آغاز دورة اسلامی تا پایان دورة افشاریه، بر اساس نظریة ترامتنیّت ژنت، سعی در اثبات رابطة ترامتنی عناوین آثار نثر تاریخی در طول حیاتشان دارد. در نظریة ترامتنیّت ژنت، «عنوان»، پیرامتنی است که در جایگاه آستانة ورود به متن قرار میگیرد؛ یعنی در نقطهای که نه کاملاً مستقل از متن اثر است و نه کاملاً وابستة به آن و همین جایگاه آستانهای است که آن را از دیگر بخشهای یک اثر متمایز میکند. مقالة حاضر در پایان به این نتیجه دست مییابد که عنوانهای نثر تاریخی در محدودة مورد مطالعه، رابطة ترامتنی خود را در گونههایبینامتنی، سرمتنی و بیشمتنی برقرار کردهاند. همچنین ارتباط بینامتنی عناوین کتابهای نثر تاریخی با متون آن ها و تأثیرپذیری عنوانها از شیوة نگارش کتابهای نثر تاریخی، از دیگر دستاوردهای این مقاله است.