مقاله

بررسی رابطة ساخت هجایی با میزان زایایی وندهای اشتقاقی فعل¬افزای زبان فارسی

چکیده

اشتقاق فرایندی است که طی آن افزودن یک وند اشتقاقی منجر به تولید واژه ای جدید می شود. این فرایند برای سالیان متمادی مورد توجه زبان شناسان قرار داشته و بیشتر به عنوان فرایندی صرفی یا صرفی ـ نحوی از آن یاد شده است. هنگام مطالعه فرایند اشتقاق، بررسی میزان زایایی یک وند اشتقاقی (تعداد واژگان جدید تولید شده توسط آن وند) اهمیت فراوانی دارد. فرضیة این مقاله این است که ساخت هجا و عوامل واجی، در میزان زایاییِ یک وند تأثیر دارند. به بررسی رابطة ساخت هجایی با میزان زایایی وندهای اشتقاقی فعل­افزای زبان فارسی پرداخته ایم. در زبان فارسی از مجموع بیست پسوند اشتقاقی فعل­افزا، هفت پسوند بسیار زایا وجود دارد که همگی با یک واکه آغاز می شوند؛ از این رو می توان نتیجه گرفت که وجود یک واکه در آغاز ساختمان هجایی یک وند عامل زایایی آن در زبان فارسی به شمار می رود، هر چند عوامل ساختواژی نیز در انتخاب آن دخیل هستند. مطالعة هستة هجاها در این قبیل پسوندها نیز نشان می­دهد که دو واکه پیشینe وa پر بسامدترین واکه های قرار گرفته در جایگاه هستة این پسوندهای اشتقاقی هستند؛ به عبارت دیگر، ساخت هجا و واج آرایی یک پسوند نقش مؤثری در میزان زایایی آن ایفا می کند. نتایج و آمار به دست آمده نشان می دهد که رابطة نزدیکی بین ساخت هجایی یک وند و میزان زایایی آن وجود دارد.

اسناد مشابه

  • بررسی رابطه ساخت هجایی با میزان زایایی وندهای اشتقاقی فعل افزای زبان فارسی

    مقالهجستارهای زبانیعالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا، استادیار گروه زبانشناسی همگانی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران رضا خیرآبادی، دانشجوی دکتری گروه زبانشناسی همگانی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

    اشتقاق فرایندی است که طی آن افزودن یک وند اشتقاقی منجر به تولید واژه ای جدید می شود. این فرایند برای سالیان متمادی مورد توجه زبان شناسان قرار داشته و بیشتر به عنوان فرایندی صرفی یا صرفی ـ نحوی از آن یاد شده است. هنگام مطالعه فرایند اشتقاق، بررسی میزان زایایی یک وند اشتقاقی (تعداد

  • بررسی رابطه ساخت هجایی با میزان زایایی وندهای اشتقاقی فعل افزای زبان فارسی

    مقاله۲۰۱۲جستارهای زبانیعالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا، عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا، رضا خیرآبادی

    اشتقاق فرایندی است که طی آن افزودن یک وند اشتقاقی منجر به تولید واژه ای جدید می شود. این فرایند برای سالیان متمادی مورد توجه زبان شناسان قرار داشته و بیشتر به عنوان فرایندی صرفی یا صرفی نحوی از آن یاد شده است. هنگام مطالعه فرایند اشتقاق، بررسی میزان زایایی یک وند اشتقاقی (تعداد و

  • میزان زایایی وند‌های اشتقاقی در زبان کردی سورانی، رویکرد پیکره‌بنیان

    مقاله۲۰۲۳زبان فارسی و گویش های ایرانی (ادب پژوهی سابق)سیده ساره صادقی، نجم الدین براخاصی، ابراهیم بدخشان

    پژوهش حاضر با استفاده از پیکرۀ کردپرس(1) به بررسی زایایی وندها در زبان کردی سورانی پرداخته‌است. در علم صرف، میزان زایایی یک وند را به میزان تعداد کلمات جدیدی بیان کردند که یک وند ساخته‌‌است. بدین ترتیب به بررسی میزان زایایی پسوند به‌صورت پیکرهبنیاد پرداخته‌ایم. در گام نخست فهرستی

  • بررسی پیکره‌بنیاد زایایی وندهای اشتقاقی زبان فارسی

    مقاله۲۰۲۰پژوهش های زبان شناسیپروانه کهن زاد، محمدهادی فلاحی، بهاره پهلوان زاده

    صاحب‌نظرانی همچون بائر (2004) و باین (1992) زایایی را یک پیوستار می‌دانند. منظور از زایایی وندها، میزان قابلیت استفاده از یک وند در ساخت واژه‌های جدید است. با بررسی میزان زایایی، می‌توان ترکیب‌ها و واژه‌های بالقوة زبان را پیش‌بینی کرد. در پژوهش‌های انجام‌شده تاکنون، تعداد مختصری

  • مقایسۀ ساخت نحوی و ترتیب خطی مقوله‌های تصریفی فعل در زبان فارسی از منظر صرف توزیعی

    مقاله۲۰۲۲مطالعات زبان و گویش های غرب ایرانعلیرضا سلیمانی، شجاع تفکری رضائی، عامر قیطوری

    پژوهش توصیفی - تحلیلی حاضر، جایگاه نحوی و جایگاه خطی مقوله‌های تصریفی در ترکیب‌های فعلی زبان فارسی را در چارچوب نظریۀ صرف توزیعیِ هله و مارانتز (1993) بررسی و مقایسه کرده است. ابتدا جایگاه سلسله‌مراتبی نحوی مقوله‌های صرفی در زبان فارسی براساس آنچه طالقانی (2008) پیشنهاد کرده و جا

  • دوگان‌سازی فعل در زبان فارسی در رویکرد صرف ساخت

    مقاله۲۰۱۹مطالعات زبان و گویش های غرب ایرانفاطمه شاهوردی شهرکی، عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا، محمد دبیرمقدم، ارسلان گلفام

    هدف از پژوهش پیش رو، بررسی دوگانسازی فعل در زبان فارسی است. نوعی از دوگانسازی، تکرار کامل ترکیبات حاصل از ب + پایة فعل مضارع است که بهصورت فعل امر، صفت، اسم یا قید کاربرد دارند و با تکرار آنها، واژة جدیدی ساخته می‌شود که ازنظر مقولة دستوری، معنا یا کاربرد، یا هر سه مورد نسبت به پ