پل هورویچ، تئوری حداقلی صدق و مساله واقع گرایی علمی
چکیده
در سنت فلسفی، همواره مفهوم صدق در ضمن مؤلفة سمانتیکی واقعگرایی و در تعاریف متعددی که از آن و نقطه مقابل، یعنی ضد واقعگرایی، ارایه شده مورد بحث قرار گرفته است؛ هر چند این تعاریف، تاکنون به دلایل متعددی نتوانستهاند جامع و مانع باشند و انتظارات همة فیلسوفان را برآورده سازند. بسیاری از تئوریها، از جانب ابداع کنندگان آنها واقعگرایانه بودهاند اما با توجه به برخی از تعاریف واقعگرایی، ضد واقعگرا هستند. در این مقاله، تعریفی بنیادین از واقعگرایی ارایه میشود که مبتنی بر نوع رویکردی است که یک فیلسوف دارد. از سوی دیگر، تئوری حداقلی صدق که از سوی پل هورویچ ارایه شده است و از جمله تئوریهای فروکاهشی محسوب میشود، معرفی میگردد. این تئوری، با کمترین ابزارهای نظری و مفهومی قادر است علت و چگونگی کاربرد محمول «صادق است» را تبیین کند. در این مقاله، سه ادعای اصلی بررسی و نقد میشوند: اول اینکه استدلال میشود تئوری حداقلی، به راستی حداقل تئوری ممکن در باب صدق است و باید در دل تمام تئوریهای دیگر صدق نیز وجود داشته باشد. ادعای دوم چنین است که اگر در نظر فیلسوفی، نوعی ناسازگاری و تضاد میان موجودیت مستقل فاکتها و دسترسی معرفتی به آنها وجود داشته باشد، تئوری او ضد واقعگرا خواهد بود؛ چه درصدد رفع این ناسازگاری باشد و چه آن را اصیل و حلناشدنی بداند. اما در نظر فیلسوف واقعگرا، چنین تضادّی وجود ندارد. ادعای سوم این است که اگر تعریف فوق از واقعگرایی قبول شود، آنگاه میتوان تبیین کرد که هیچ رابطهای میان صدق و بحث واقع گرایی وجود ندارد؛ و اگر چه استقلال مفهوم صدق از واقعگرایی، در مورد تئوری حداقلی صدق نیز درست است اما این تئوری صدق، حداقلترین تئوریای میباشد که باید توسط واقعگرایان پذیرفته شود؛ زیرا میتواند علت حضور و کاربرد مفهوم صدق را در تمام تعاریف دیگری که از واقعگرایی شده است تبیین کند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- هومن محمد قربانیان — دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس
- سید محمد علی حجتی — دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس