تحلیل و نقد درون سیستمی جایگاه خدا در جهان شناسی پویشی وایتهد
چکیده
نوشتار حاضر تلاشی است که طی آن، در گام اول، با توجه به ارکان اساسی جهان شناسی پویشی وایتهد – اصولی چون: نگرش ارگانیستی، پویشی دیدن عالم، در هم تنیدگی تمام موجودات، دو قطبی بودن موجودات، نظریة دریافت و تعامل همه جانبة موجودات- به ضرورت حضور خداوند در این جهانشناسی اشاره میشود. در گام دوم، به تحلیل تفسیری پرداخته میشود که طی آن، وایتهد خداوند را هستی بالفعلی معرفی میکند که تابع مقولات حاکم بر این جهان پویشی است. در گام سوم، به اقتضای نگرش ارگانیستی یا انداموار وایتهد، تعامل دو جانبة خدا و جهان، تأثیرگذاری متقابل این دو و نتایج آن تحلیل میشود. در گام آخر، با نظر به نقد درون سیستمی، این ادعای بنیادی وایتهد که «خداوند به عنوان یک هستی بالفعل، استثنایی بر سایر هستیها نبوده و تابع مقولات و اصول حاکم بر جهانشناسی پویشی است» مورد ارزیابی قرار میگیرد، و به پارهای از انتقادات و چالشهای فراروی آن اشاره میشود.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- رستم شاه محمدی — دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی