فهرستنویسی نسخ خطی در کتابخانه ملی ایران: روندها و رویه ها
چکیده
هدف: در ایران، برای فهرستنویسی نسخ خطی دیدگاه ها و رویه های متعدد وجود داشته و دارد. براساس تفاوت های موجود، فهرستنویسی نسخ خطی در ایران به سه شیوه تقسیم شده است: 1) سنتی، 2) میانه، و 3) مدرن. پژوهش حاضر به بررسی فهرست های 22 جلدی کتابخانه ملی بر اساس این سه دوره پرداخته است. روش/رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر، به روش پیمایشی توصیفی اجرا شده است. دادهای پژوهش بر اساس سیاهه وارسی، متشکل از 23 معیار، از یک نمونه 150فهرستبرگه ای گردآوری شده است. یافته ها: 22 جلد فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی، با دارا بودن شیوه های فهرستنویسی میانه و مدرن، درسه رده قابل تقسیم است: مجلدات اول تا دوازدهم دارای شیوه میانه، مجلدات سیزدهم و چهاردهم دارای شیوه ای بینابین، و جلدهای پانزدهم تا بیست و دوم دارای شیوه فهرستنویسی مدرن. همچنین، بررسی حضور عناصر سیاهه وارسی در 22 جلد فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی توسط آزمون کروسکال والیس نشان داد که از نظر انعکاس عناصر فهرستنگاری نسخ خطی در فهرست، تفاوت معنی داری در شیوه کار فهرستنویسان وجود دارد. نتیجه گیری: فهرست های دارای شیوه مدرن بیشترین مطابقت را با عناصر سیاهه وارسی دارند. همچنین، با استفاده از مطالعه تطبیقی بین سه دسته فهرست های مورد بررسی، مشخص شد فهرست های اخیر، در زمینه تدوین، دارای روال یکدست و مشخص تری زمینه هستند و در بعد میزان اطلاعات ارائه شده در زمینه کتابشناسی و نسخه شناسی نیز تناسب و اعتدال بیشتری دارند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- ایوب نازی — کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی
- سکینه قاسم پور — کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور