مقاله

رمزگشایی لوح سفالی کشف شده از محوطة اسلامی شادیاخ نیشابور

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

نمادها در دورة اسلامی نسبت به دوره های پیش از اسلام کارکرد گسترده تری یافتند. دلیل این امر شاید تغییر مذهب و نگرش آیینی بود که در جهان اسلام اتفاق افتاد. در دورة سلجوقیان، که یکی از گهربارترین دوره های رونق علم، هنر و اقتصاد در ایران بوده است، علم نجوم نیز بسیار پیشرفت کرد، به طوری که تأثیر آن را بر بسیاری از هنرهای این دوران می توان دید. این مقاله به بررسی یک سند سفالی منحصربه فرد مربوط به دوران سلجوقی مزین به نقوش انسانی و جانوری در ارتباط با مفاهیم نجومی می پردازد. این لوح که در کاوش های باستان شناسی اخیر (1379-1384) شادیاخ نیشابور به سرپرستی رجبعلی لباف خانیکی به دست آمده است یکی از عجیب ترین یافته ها در زمینة نجومی و یکی از مهم ترین اسناد دوران سلجوقی در ارتباط با اتمام پدیدة خورشیدگرفتگی است. این مقاله در پی پاسخ به دو پرسش است: - نقوش به کار رفته در لوح سفالی مکشوف چه کارکردهای مفهومی و آیینی داشته اند؟ - کاربرد لوح سفالی به دست آمده در زمان مورد نظر چه بوده است؟ هدف کلی پژوهش بررسی نقوش مفهومی به کاررفته در لوح سفالی و تحلیل و تطبیق آن ها با نقوش مشابه است و روش تحقیق به صورت تحلیلی و استقرایی است و شیوة گردآوری مطالب میدانی (رجوع به اصل اثر) و کتابخانه ای است. به نظر می رسد این لوح سفالی نشانه های نمادینی جهت اتمام پدیدة خورشیدگرفتگی دارد و در ریختگری فلزات کاربرد داشته است.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. عباس شیخی — کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشگاه هنر نیشابور، شهر نیشابور، استان خراسان رضوی
  2. لیلا غفارپور — کارشناس ارشد باستان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، شهر اردبیل، استان اردبیل

اسناد مشابه

  • رمزگشایی لوح سفالی کشف شده از محوطه اسلامی شادیاخ نیشابور

    مقالهنگرهعباس شیخی، کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشگاه هنر نیشابور، شهر نیشابور، استان خراسان رضوی لیلا غفارپور، کارشناس ارشد باستان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، شهر اردبیل، استان اردبیل

    نمادها در دوره اسلامی نسبت به دوره های پیش از اسلام کارکرد گسترده تری یافتند. دلیل این امر شاید تغییر مذهب و نگرش آیینی بود که در جهان اسلام اتفاق افتاد. در دوره سلجوقیان، که یکی از گهربارترین دوره های رونق علم، هنر و اقتصاد در ایران بوده است، علم نجوم نیز بسیار پیشرفت کرد، به طو

  • رمزگشایی لوح سفالی کشف‌شده از محوطة اسلامی شادیاخ نیشابور

    نمادها در دورة اسلامی نسبت به دوره‌های پیش از اسلام کارکرد گسترده‌تری یافتند. دلیل این امر شاید تغییر مذهب و نگرش آیینی بود که در جهان اسلام اتفاق افتاد. در دورة سلجوقیان، که یکی از گهربارترین دوره‌های رونق علم، هنر و اقتصاد در ایران بوده است، علم نجوم نیز بسیار پیشرفت کرد، به‌طو

  • بررسی و تحلیل نقوش سفال قالب زده محوّطه ی اسلامی شادیاخ نیشابور

    مقالهدو فصلنامه هنر بومییونس یوسف وند، کارشناس ارشد باستان شناسی، دانشگاه محقّق اردبیلی لیلا غفارپور، کارشناس ارشد باستان شناسی، دانشگاه محقّق اردبیلی فرشاد میری، کارشناس ارشد باستان شناسی، دانشگاه محقّق اردبیلی

    تولید سفال به شیوه قالبی در کنار سایر انواع سفال در شادیاخ، در قرون میانی اسلام رواج بسیار داشته که آمار زیاد این سفالینه ها و یافته هایی در ارتباط با تولید آنها در محل، همچون قالب های سفالی و کوره سفال پزی، دلیلی بر تخصصی بودن کارگاه های سازنده این گونه های سفالی در شادیاخ می با

  • گزارش حفاظت و مرمت پنج قطعه از آرایه‌های گچی یافت شده از محوطه تاریخی شادیاخ نیشابور

    مقاله۲۰۲۱دانش حفاظت و مرمتنیایش خاکسار‌باغان، یاسر حمزوی، مژگان موسی‌زاده

    شهرستان نیشابور واقع در خراسان رضوی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران است که محوطه‌های تاریخی گوناگونی از جمله شادیاخ را در خود جای داده است. در سال ۱۳۸۲ طی کاوش‌های باستان‌شناختی تعداد زیادی آرایه گچی در این محوطه یافت شد یکی از مهمترین بخش‌های این محوطه تاریخی به نام تالار بار عام

  • نشانه‌شناسی صورت‌های فلکی سفالینه‌های قالبی محوطه اسلامی شادیاخ

    مقاله۲۰۲۱نشریه هنرهای کاربردیفرشید مسیح‌نیا، عباس شیخی، حسن باصفا، محمدصادق داوری

    سفالینه های قالب زده دوره سلجوقی یکی از مصنوعات بشری است که از نظر ارزانی، فراوانی و قابل دسترس بودن، بستر مناسبی جهت مطالعات مردم شناسی می باشد. یکی از نشانه های فرهنگی که به وفور در سفالینه های قالب زده مشاهده می شود نشانه های صور فلکی است که در دوره سلجوقی کاربرد زیادی داشته و

  • بررسی تحلیل باستان شناختی سفالینه های محوطه ی اسلامی شادیاخ نیشابور

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه محقق اردبیلیلیلا غفارپور

    شادیاخ که در حال حاضر ویرانه های آن در جنوب شرقی نیشابور جدید و سمت غرب نیشابور قدیم قرار گرفته با توجه به بسیاری از متون تاریخی، در ابتدا به صورت باغی بود که در دوران حکومت طاهریان توسط عبداللَه بن طاهر به عنوان مرکز حکومت برگزیده شد. در دوران سلجوقی در پی متروک شدن شهر قدیم نیش