بررسی موقعیت اجتماعی نقاشی دیواری پس از انقلاب در ایران (با رویکرد جامعهشناسی پییر بوردیو)
چکیده
مقالۀ حاضر به تحلیل نقاشی دیواری معاصر پس از انقلاب و سرمایههای نمادین، اجتماعی و فرهنگی حاکم بر آن میپردازد، که حاکی از تحولات سیاسی و اجتماعی و کنشها و میدانهای قدرت در حوزۀ نقاشی و میدان قدرت دولتی است. فرضیۀ اصلی مقاله این است که نقاشی دیواری در هر دوره تحت نفوذ میدانهای قدرت تولید می‌شود. برای آزمون این فرضیه، آثار نقاشی دیواریِ پس از انقلاب در شهر تهران در نظر گرفته شده است. چگونگی فعالیت عاملان حاضر (هنرمندان نقاش)، جایگاه و مواضع این میدان هنری در موقعیتهای اجتماعی، سیاسی و هنری زمانه شان، نوع سرمایهها و منشهای ایشان عمده پرسشهای مطرح در این نوشتار است. روش تحقیق این مقاله با بهرهگیری از روش شناسی جامعه شناختی پییر بوردیو بوده و به تحلیل تکوین میدان نقاشی دیواری در فضای اجتماعی پس از انقلاب میپردازد. در نتیجۀ پژوهش حاضر درمییابیم که سبک نقاشی دیواری در دورۀ مدنظر حاصل تمایز معنادار از نقاشی‌دیواری ایران قبل از انقلاب و براساس سرمایۀ فرهنگی برآمده از حاکمیت سیاسی وقت ایران بوده است. وابستگی نقاشی دیواری به میدان قدرت، در بحبوحۀ انقلاب و هم زمان با پیروزی آن، این هنر را به کانون اصلی قدرت که توده های مردمی و جریان های انقلابی بودند متصل می کرد و با آغاز دورۀ تثبیت انقلاب و سازمان دهی میدان قدرت این هنر تحت حمایت و تأیید آن به کار گرفته شد.