مقاله

بررسی تحلیلی اصل علیت بر مبنای وحدت شخصی وجود در حکمت متعالیه

چکیده

نظریه وحدت شخصی وجود ـ به عنوان رأی اخیر ملاصدرا در ساحت وجودشناختی ـ بر بسیاری از مباحث فلسفه متعارف تأثیر بنیادین داشته است. این دیدگاه که طبق آن وجود حقیقی مختص به وجود حق تعالی است و ممکنات صرفا ظهور، نمود، شأن و وصف آن به شمار می روند، نافی یکی از مهم ترین مبادی حکمت، یعنی اصل تحقق کثرت به حساب می آید. ملاصدرا که در دیدگاه تشکیک وجود، تحقق کثرت در عین وحدت را پذیرفته بود، بر تفسیر بسیاری از اصول فلسفی از جمله اصل علیت توان مند بود. با تغییر نظریه وجودشناختی وی و پذیرش دیدگاه وحدت شخصی وجود، امکان تبیین اصل علیت معهود فلسفی وجود نداشت و ملاصدرا ناچار شد در تبیین رابطه وجود حق با ظهورات و نمودهای آن به طرح نظریه تجلی که مولود عرفان اسلامی است، بپردازد. طبق این نظریه، وجود حق به واسطه وجود منبسط که به نحو تفصیلی دربرگیرنده همه ممکنات است، در مجالی و مظاهر مختلفی نمایان شده است.ملاصدرا با تغییر دیدگاه وجودشناختی، اصل علیت را به نظریه تجلی بازگرداند.این نظریه را می توان رویکردی عرفانی به اصل علیت تلقی کرد.

اسناد مشابه

  • بررسی تحلیلی اصل علیت بر مبنای وحدت شخصی وجود در حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۰۳پژوهش های فلسفی – کلامیمحمد سعیدی مهر، سعیده سادات شهیدی

    نظریه وحدت شخصی وجود به عنوان رأی اخیر ملاصدرا در ساحت وجودشناختی بر بسیاری از مباحث فلسفه متعارف تأثیر بنیادین داشته است. این دیدگاه که طبق آن وجود حقیقی مختص به وجود حق تعالی است و ممکنات صرفا ظهور، نمود، شأن و وصف آن به شمار می‌روند، نافی یکی از مهم‌ترین مبادی حکمت، یعنی اصل ت

  • تبیین مسأله شر بر مبنای وحدت شخصی وجود در فلسفه‌ی ملاصدرا

    مقاله۲۰۲۳دوفصلنامه کاوشu200cهای دینی با رویکرد فلسفه دینکوکب دارابی، حامد علیزاده

    مسأله شر تا کنون یا بر مبنای اصالت ماهیت مطرح بوده یا اصالت وجود؛ و در صورت دوم؛ یا مبتنی بر تباین وجودات بوده است یا تشکیک وجود. اما با طرح و برهانی‌نمودن نظریه‌ی وحدت شخصی وجود توسط ملاصدرا، بسیاری از مسائل فلسفی؛ از جمله، مسأله‌ی شرور، تحت‌الشعاع آن قرار گرفتند. بر مبنای این ن

  • امکان وحدت شخصی وجود در حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۱۲پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)حسین سوزنچی

    وحدت وجود یکی از مهم ترین مدعیات عرفاست که همواره با بحث ها و چالش های فراوانی همراه بوده است. در میان نظام های فلسفی در جهان اسلام، ملاصدرا، که توجه خاصی به آرای عرفانی داشت، بر این باور بود که اولین کسی است که توانسته وحدت وجود را تبیین فلسفی کند. اما بعدها در شرح مراد ملاصدرا

  • امکان وحدت شخصی وجود در حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۰۵پژوهشنامه فلسفه دینحسین سوزنچی

    وحدت وجود یکی از مهم‌ترین مدعیات عرفاست که همواره با بحث‌ها و چالش‌های فراوانی همراه بوده است. در میان نظام‌های فلسفی در جهان اسلام، ملاصدرا، که توجه خاصی به آرای عرفانی داشت، بر این باور بود که اولین کسی است که توانسته وحدت وجود را تبیین فلسفی کند. اما بعدها در شرح مراد ملاصدرا

  • برهان صدیقین و وحدت شخصی وجود در حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۰۹پژوهش های فلسفی کلامیقباد محمدی شیخی، احمد عابدی

    یکی از موضوعات اصلی و مهم ترین دغدغه فکری بشر خداوند است. انسان ها برای شناخت و اثبات و اعتقاد به او جلّ جلاله دست کم به دو راه عمده توجه کرده اند که عبارتند از: عرفان و فلسفه. طرفداران هر کدام از این شیوه ها مدّعی اند که از دیگران موفق تر بوده اند. یکی از استدلال هایی که هر کدام

  • برهان صدیقین و وحدت شخصی وجود در حکمت متعالیه

    یکی از موضوعات اصلی و مهم‌ترین دغدغه فکری بشر خداوند است. انسان‌ها برای شناخت و اثبات و اعتقاد به او جلّ جلاله دست کم به دو راه عمده توجه کرده‌اند که عبارتند از: عرفان و فلسفه. طرفداران هر کدام از این شیوه‌ها مدّعی‌اند که از دیگران موفق‌تر بوده‌اند. یکی از استدلال‌هایی که هر کدام