مقاله

اصالت وجود و نام گرایی در نظام فلسفی صدرایی

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

ادعا شده است که اصالت وجود و نظام تشکیکی وجود در اندیشه فلسفی ملاصدرا به نظریه نام گرایی می انجامد. این ادعا به بیان های مختلف مطرح شده است. یکی از نتایج اصلی نام گرایی، نفی کلی طبیعی و نیز هر گونه امور مجرد، مانند مثل افلاطونی، است. اعتباریت ماهیت مهم ترین دلیل کسانی است که معتقدند نظام صداریی فاصله چندانی تا نام گرایی ندارد و به کمک تشکیک خاصی و حرکت جوهری، این ادعا را تقویت می کنند. برخی از شارحان ملاصدرا نیز – بدون آنکه به ارتباط اصالت وجود و نام گرایی اشاره کنند– به گونه ای سخن گفته اند که گویا در نظام فلسفی ملاصدرا، کلی طبیعی هیچ جایگاهی ندارد و استفاده او از این اصطلاح در اثر رسوبات اندیشه اصالت ماهیت بوده که تا پیش از او رواج داشته و حتی خود او در ابتدا چنین می اندیشیده است. این مقاله، در مقابل، در پی رد این مدعاست. با بررسی دقیق نظام ملاصدرا، این نتیجه به دست می آید که استفاده ملاصدرا از اصطلاحاتی مانند کلی طبیعی، صورت نوعیه، ذات و ماهیت از رسوبات اندیشه اصالت ماهیت نیست، بلکه او با نگرشی متفاوت این اصطلاحات را به کار می برد. علاوه بر آن، به مثل افلاطونی نیز معتقد است و آن را با قدری اصلاح و تعدیل در نظام فلسفی خود جای می دهد. بنابراین، ملاصدرا نه تنها نام گرا نیست، بلکه واقع گرایی است که بین نظریه افلاطون و ارسطو جمع کرده و در حقیقت علاوه بر مثل، صورت نوعیه، کلی طبیعی و ماهیت را نیز موجود می داند؛ هرچند نحوه وجود کلی طبیعی، ذات و ماهیت بالعرض یا بالتبع است.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. احمد احمدی — استاد دانشگاه تهران
  2. محمد رصافی — دانشجوی دکتری تربیت مدرس دانشگاه قم و پژوهش گر مؤسسه بین المللی مطالعات اسلامی

اسناد مشابه

  • تحلیل تقسیمات دو ضلعی وجود بر مبنای نظام فلسفی صدرایی

    مقاله۲۰۲۰خردنامه صدراعبدالعلی شکر

    One of the principles of existence is its commensurability with actuality, externality, and unity. Accordingly, the problem is that this commensurability requires the other divisions, i.e., potential, mental, and multiple types of existence, to exit its domain of divisions. Later

  • اصالت وجود و نام‌گرایی در نظام فلسفی صدرایی

    ادعا شده است که اصالت وجود و نظام تشکیکی وجود در اندیشه فلسفی ملاصدرا به نظریه نام‌گرایی می‌انجامد. این ادعا به بیان‌های مختلف مطرح شده است. یکی از نتایج اصلی نام‌گرایی، نفی کلی طبیعی و نیز هر گونه امور مجرد، مانند مثل افلاطونی، است. اعتباریت ماهیت مهم‌ترین دلیل کسانی است که معتق

  • نظریه«اصالت وجود» و نوآوری های فلسفی حاصل از آن نظریه در حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۱۳فلسفه و کلامعلی ارشد ریاحی، مهدی گنجور

    مسئلۀ اصالت وجود که از اساسی‌ترین مسائل فلسفۀ اولی می‌باشد، یکی از شاخصه‌های اصلی فلسفۀ صدرالمتألهین است و اکثریت قریب به اتّفاق مباحث حکمت متعالیه، مبتنی بر آن قلمداد شده است. تا آنجا که متعالیه بودن حکمت ملاصدرا را به دلیل تعالی وجود و «وجود» را اولین و آخرین حرف او در این نظام

  • تاثیر مساله اصالت وجود بر سایر مسائل فلسفی

    مقاله۲۰۰۴مقالات و بررسیها(منتشر نمی شود)قاسمعلی کوچنانی

    افرادی برای اصالت وجود اهمی چندانی قائل نیستند. اما محققانی هم به حمایت از آن پرداخته و به نقش فوق العاده آن تاکید کرده اند. ملاصدرا که مبتکر این نظریه است سرسختانه از آن دفاع کرده و با ادله متعدد به اثبات آن پرداخته و آن را از مهمترین مقاصد فلسفی می شمارد. تشخیص مقولات صور نوعیه

  • بررسی رویکرد انتقادی فیض کاشانی به «قیامت» در نظام فلسفی صدرایی

    مقالهآینه معرفترضا اکبریان، دانشگاه تربیت مدرس نجمه سادات رادفر، دانشگاه تربیت مدرس

    مسئله قیامت و تحلیل فلسفی آن در نظام صدرایی منطبق بر مراتب وجودی، در دستگاه اندیشه شاگرد برجسته ملاصدرا، فیض کاشانی، مورد نقد و واکاوی مجدد قرار می گیرد، طوری که تغییر نگرش فیض در مسئله عقل که منجر به ارائه رویکردی معتدل از او در ارتباط عقل و شر ع می شود، تحول نظریه وی در مورد قی

  • تاثیر مساله اصالت وجود بر سایر مسائل فلسفی

    مقاله۲۰۰۴مقالات و بررسیها(منتشر نمی شود)قاسمعلی کوچنانی

    افرادی برای اصالت وجود اهمی چندانی قائل نیستند. اما محققانی هم به حمایت از آن پرداخته و به نقش فوق العاده آن تاکید کرده اند. ملاصدرا که مبتکر این نظریه است سرسختانه از آن دفاع کرده و با ادله متعدد به اثبات آن پرداخته و آن را از مهمترین مقاصد فلسفی می شمارد. تشخیص مقولات صور نوعیه