مقایسه عملکرد، اجزا عملکرد و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی در ژنوتیپ¬های قدیمی و جدید برنج
چکیده
جهت تعیین مهمترین اجزای موثر بر عملکرد دانه برنج و سهم انتقال مجدد مواد فتوسنتزی از هر یک از بخشهای اندام هوایی در عملکرد دانه، آزمایشی در سال زراعی 84-1383 در موسسه تحقیقات برنج کشور، معاونت ماندران (آمل) با ده ژنوتیپ برنج در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. ژنوتیپهای مورد مطالعه شامل 8 لاین امید بخش و دو رقم به عنوان شاهد شامل فجر و ندا بود. در این آزمایش صفاتی از قبیل وزن هزار دانه، تعداد دانه در خوشه، تعداد خوشه در واحد سطح و تعداد دانه پر در خوشه به عنوان اجزای عملکرد و سهم انتقال مجدد مواد فتوسنتزی از هر یک از اندامهای هوایی شامل ساقه، برگ پرچم و سایر برگها و همچنین شاخص سطح برگ در مرحله گلدهی مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که ژنوتیپهای برنج از نظر تمامی صفات مورد آزمون به استثنای وزن هزار دانه و درصد دانه پر، دارای اختلاف معنیدار در سطح 1 درصد بودند. در بین ژنوتیپهای مورد بررسی لاین 106 بالاترین عملکرد دانه و لاین شماره 104 کمترین عملکرد دانه را به خود اختصاص داد. لاین 106 در مقایسه با ژنوتیپهای دیگر دارای بالاترین میانگین وزن هزار دانه و تعداد خوشه در واحد سطح، همچنین تعداد دانه در خوشه متعادل و درصد دانه پر بالایی بود. شاخص سطح برگ بالا در مرحله گلدهی در این لاین همچنین موجب افزایش انتقال مجدد مواد در دوره پر شدن دانه شد. نتایج این بررسی حاکی از آن است که وزن هزار دانه و تعداد خوشه در واحد سطح دارای همبستگی بالایی با عملکرد هستند و میتوان از آنها در انتخاب ژنوتیپ برتر در جهت بهبود عملکرد دانه استفاده کرد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- غلامعلی اکبری — استادیار پردیس ابوریحان دانشگاه تهران
- رحمت اله صالحی زرخونی — دانشجوی سابق کارشناسی ارشد زراعت دانشگاه آزاد ساوه
- سمانه متقی — دانشجوی دکتری پردیس ابوریحان دانشگاه تهران
- امید لطفی فر — دانشجوی دکتری پردیس ابوریحان دانشگاه تهران
- مجتبی یوسفی راد — استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه