اثر شوری آب آبیاری بر جوانه¬زنی، سبز شدن، عملکرد بیولوژیکی و کمیت و کیفیت اسانس بادرشبویه (dracocephalum moldavica l.)
چکیده
به منظور بررسی تاثیر شوری آب آبیاری بر مراحل مختلف رشد گیاه بادرشبویه سه گروه آزمایش در ژرمیناتور، گلخانه و مزرعه در قالب طرحهای کاملا تصادفی در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان انجام شد. در مرحله جوانهزنی، تاثیر شوری آب آبیاری بر جوانهزنی بذر با اعمال تیمارهای شوری شاهد (3/0) تا 39 دسیزیمنس بر متر (در مجموع 14 تیمار) با 4 تکرار بررسی شد. بالاترین درصد و سرعت جوانهزنی در تیمار شاهد به ترتیب 96 درصد و 7/14 جوانه در روز و کمترین میزان در تیمار شوری 39 دسیزیمنس بر متر به میزان صفر برای هر دو صفت بهدست آمد. تاثیر شوری بر صفت سرعت جوانهزنی شدیدتر از تاثیر بر درصد جوانهزنی بود. در مرحله سبزشدن در گلخانه بالاترین درصد و سرعت سبز شدن در تیمار شاهد به میزان 59 درصد و 8/24 جوانه در روز در شوری شاهد و کمترین میزان صفر در هر دو صفت در شوری 12 دسیزیمنس بر متر بهدست آمد. در مزرعه، تیمارهای شوری 3/0، 3، 6، 12، 15، 18، 21 دسیزیمنس بر متر پس از مرحله 10-8 برگی گیاه در 3 تکرار بر گیاه اعمال شد. این تیمارها بر صفت عملکرد بیولوژی در سطح یک درصد اثر معنیدار داشت. بالاترین میزان عملکرد بیولوژی در تیمار شاهد به میزان 1041 و کمترین میزان در تیمار 21 دسیزیمنس برمتر به میزان 256 گرم ماده خشک در مترمربع بهدست آمد. با افزایش شوری ارتفاع گیاه از 7/75 سانتیمتر در شاهد به 9/41 سانتیمتر در تیمار آخر کاهش یافت. تاثیر شوری بر درصد اسانس از نظر آماری معنیدار نبود. بازده اسانس در واحد سطح از 3/3 در تیمار شاهد تا 9/0 میلیلیتر در مترمربع در تیمار 21 دسیزیمنس تغییر نمود. تجزیه کیفی اسانس نشانداد که در تیمارهای مختلف مجموع 5 جز مهم اسانس یعنی نرال، ژرانیول، ژرانیال، نریل استات و ژرانیل استات از 4/64 تا 3/81 درصد تغییر داشت، اما این تغییرات از روند خاصی پیروی نکرد. بهطور خلاصه از نتایج این پژوهش مشخص میشود، در گیاه بادرشبویه حساسترین مرحله به شوری مرحله سبز شدن است و شوری بر عملکرد بیولوژی و عملکرد اسانس در واحد سطح تاثیر معنیدار دارد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- سعید دوازده امامی — استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان
- محمد¬رضا جهانسوز — دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
- داریوش مظاهری — استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
- فاطمه سفیدکن — استاد گروه فیتو شیمی، موسسه تحقیقات جنگل¬ها و مراتع کشور، کرج