اثرات فیزیولوژیک تنش ناشی از سمیت فنانترن در گیاه گندم رویش یافته در خاک هایی با بافت متفاوت
چکیده
هیدورکربن های آروماتیک چند حلقه ای (pahs) گروه متنوعی از ترکیبات آلاینده آلی را شامل میشوندکه میتوانند بهوسیله ریشه از خاک و یا بهوسیله اندام هوائی از هوا جذب گیاهان شوند. میزان جذب آنها از خاک و تاثیرگذاری آنها بر گیاهان به عوامل محیطی مختلف نظیر خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک بستگی دارد. در این پژوهش میزان جذب و انباشت فنانترن و تاثیر آن بر رشد و شاخصهای فیزیولوژیک گیاه گندم رویش یافته در خاک حاوی 50 میلیگرم در گرم از فنانترن مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین بهمنظور بررسی تاثیر بافت خاک بر میزان تاثیرگذاری فنانترن، گیاهان در سه نوع خاک با بافت لوم رسی، لومی و لوم رس شنی حاوی فنانترن به مدت یک ماه کشت شدند. فنانترن موجب کاهش جوانه زنی بذر و رشد گیاه گندم گردید و این اثر در خاکهایی با بافت درشت شدیدتر بود. فراهمی فنانترن در خاک و همچنین جذب آن توسط گیاه گندم در خاک با بافت درشت نسبت به خاک با بافت ریز بیشتر بود. فنانترن موجب افزایش غلظت مالون دیآلدئید و کاهش غلظت فسفر و رنگیزه های فتوسنتزی گردید که این اثر نیز در گیاهان رشد یافته در خاک با بافت درشت مشهودتر بود. نتایج این پژوهش نشانگر تاثیر منفی فنانترن بر رشد گیاه گندم بهویژه در خاک با بافت درشتتر و حاوی درصد بالاتر از شن بود که احتمالا بهدلیل جذب سطحی پائین فنانترن بر روی ذرات شن، افزایش فراهمی در خاک و در نتیجه جذب بیشتر آن و در نهایت تاثیر شدیدتر بر گیاهان میباشد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- فاطمه صابونچی محمدی — کارشناس ارشد فارغ التحصیل دانشگاه تبریز
- سید یحیی ٌصالحی لیسار — گروه زیست شناسی گیاهی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز
- احمد مسن هرزندی — آزمایشگاه آب، سازمان آب و فاضلاب تبریز