مقاله

تکامل برزخی از نگاه معارف عقلی و نقلی

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

تکامل برزخی از مباحث مهم کلامی، فلسفی و عرفانی است که دیرباز در میان علما مطرح است. بر اساس متون دینی، تکامل اخروی یک موضوع ممکن، مسلم است ولی از لحاط معارف عقلی تکامل نوعی تغییر و حرکت است و حرکت از نظر فلسفی خروج تدریجی شیء از قوه به فعل است و حرکت مشروط به ماده (حامل این قوه و استعداد) و حالت بالقوه ای است که بدون آن حرکت معنا نخواهد داشت. آنگاه جای این سخن است که با انتقال انسان به عالم برزخ، عالمی که در آن از مادّه خبری نیست و استعداد به فعلیّت نمی رسد، حرکت و به تبع آن تکاملی نیز وجود نخواهد داشت! علمای علوم عقلی در توجیه عقلانی تکامل برزخی در راستای پاسخ به این اشکال می گویند: جسم و بدن در وجود نفس شرط است اما نفس در بقای خود نیازی به بدن و جسم ندارد. نفس بدون بدن نیز می تواند کامل شود، زیرا وجود بدن در تکمیل نفس شرط نیست، همان گونه که نفس و روح در حالت خواب بدون کمک قوای بدن می تواند فیض هایی را دریافت کند. البته، باید توجه داشت که تکامل اخروی با تکامل دنیوی متفاوت است.آنچه مسلم است اینکه تکامل اخروی علمی بوده، مانند دنیا عملی نیست.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. اکبر اسدعلیزاده — استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

اسناد مشابه

  • تکامل برزخی از نگاه معارف عقلی و نقلی

    مقاله۲۰۱۲فصلنامه علمی پژوهشی آیین حکمتاکبر اسدعلیزاده

    تکامل برزخی از مباحث مهم کلامی، فلسفی و عرفانی است که دیرباز در میان علما مطرح است. بر اساس متون دینی، تکامل اخروی یک موضوع ممکن، مسلم است ولی از لحاط معارف عقلی تکامل نوعی تغییر و حرکت است و حرکت از نظر فلسفی خروج تدریجی شیء از قوه به فعل است و حرکت مشروط به ماده (حامل این قوه و

  • بررسی تجسم و انعکاس اعمال از نگاه معارف عقلی

    مقاله۲۰۱۵فصلنامه علمی پژوهشی آیین حکمتاکبر اسدعلیزاده

    تجسم اعمال از نگاه فلسفه وکلام متضمن این حقیقت است که ثواب و عقاب اعمالِ خوب و بد انسان ها چیزی جدا از آن اعمال نیست، زیرا اعمال انسان ها و عواقب آنها با یکدیگر رابطة تکوینی دارند و عذاب های خارج از اعمال در کار نیست. اگر خداوند در برابر گناهی آتش دوزخ وعده داده است، آن آتش چیزی

  • بررسی تجسم و انعکاس اعمال از نگاه معارف عقلی

    مقاله۲۰۱۵فصلنامه علمی پژوهشی آیین حکمتاکبر اسدعلیزاده

    تجسم اعمال از نگاه فلسفه وکلام متضمن این حقیقت است که ثواب و عقاب اعمالِ خوب و بد انسان‌ها چیزی جدا از آن اعمال نیست، زیرا اعمال انسان‌ها و عواقب آنها با یکدیگر رابطة تکوینی دارند و عذاب‌های خارج از اعمال در کار نیست. اگر خداوند در برابر گناهی آتش دوزخ وعده داده است، آن آتش چیزی

  • تکامل برزخی نفس

    مقاله۲۰۰۸پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)رضوانه نجفی سواد رودباری

    هدف از طرح تکامل برزخی نفس، امکان و کیفیت تکامل نفس در عالم برزخ است. در ضمن بحث، به نظریة حرکت، قوه و فعل و نظریة تجدد امثال که به ترتیب مربوط به فلاسفه و عرفاست، اشاره می شود. سؤال های زیادی در رابطه با تکامل نفس بعد از مرگ مطرح است که در این مقاله به دو سؤال پاسخ داده می شود:

  • بررسی اِسناد نظریه تکامل برزخی به ابن‌سینا

    مقاله۲۰۲۲پژوهشنامه فلسفه دینسیده زهرا موسوی بایگی، سید محمد موسوی

    تکامل نفوس پس از مفارقت از بدن یکی از مهم‌ترین مسائل فلسفی است که در چند دهه اخیر در پرتوی آموزه‌های دینی مطرح شده است. برخی از محققان و پژوهشگران بر این باورند که در آثار حکما، از جمله ابن‌سینا، اشارات فراوانی مبنی بر پذیرش تحقق تکامل برزخی و اخروی یافت می‌شود. ابن‌سینا در چهار

  • نقادی نظریه تکامل برزخی از دیدگاه استاد حسن زاده آملی

    مقاله۲۰۲۵دوفصلنامه کاوشu200cهای دینی با رویکرد فلسفه دینمحمود صیدی، سید محمد موسوی

    مسائل مربوط به مرگ و حوادث پیش رو در برزخ و قیامت از جمله مباحثی است که همواره ذهن اندیشمندان الهی را به خود مشغول داشته است. ملاصدرا از بزرگترین متفکران مسلمان است که براهینی در اثبات معاد جسمانی اقامه نموده و سعی در ارائه تفسیر برهانی و فلسفی از آیات و روایات مربوطه داشته است.