اثرات کاربرد لجن فاضلاب و عملیات آبشویی بر خصوصیات خاک و کیفیت و عملکرد گیاه جو
چکیده
لجن فاضلاب به دلیل دارابودن مقادیر قابل توجهی مواد آلی و آلی آْیعناصر غذایی مورد نیاز گیاه میتواند به عنوان یکی از بهترین و ارزانترین کودهای آلی برای زمین های کشاورزی مطرح باشد. اما وجود عواملی سمّی از قبیل فلزات سنگین در لجن، مهمترین فاکتور محدودکننده استفاده از آنها به شمار میآید. در تحقیق حاضر به منظور بررسی تأثیر توأمان کاربرد لجن فاضلاب و عملیات آبشویی بر خصوصیات شیمیایی خاک و رشد و عملکرد گیاه جو (hordeum vulgare) و جذب دو عنصر سرب و کادمیم در این گیاه، آزمایشی گلخانهای به صورت فاکتوریل بر پایة طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. تیمارها شامل 5 سطح کاربرد لجن فاضلاب (0، 50، 100، 200، و 400 تن در هکتار) و دو سطح آبشویی (0 و 10 درصد) بودند. در پایان فصل رشد، خصوصیات مختلف خاک از جمله ph، ec، کربن آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، منیزیم، کلسیم، سدیم، sar، و میزان فراهمی عناصر سرب و کادمیم و همچنین خصوصیات گیاه شامل کیفیت ظاهری، وزن صد دانه، عملکرد مادة خشک اندام هوایی و غلظت عناصر سرب و کادمیم در ساقه و برگ بررسی شد. نتایج آزمایش نشان داد که لجن فاضلاب اثر معنیداری بر تمامی خصوصیات اندازگیریشده خاک دارد. به طوری که افزایش میزان کاربرد لجن، باعث کاهش ph و افزایش سایر پارامترها میشود. افزایش میزان کاربرد لجن فاضلاب همچنین باعث افزایش معنیدار غلظت عناصر سرب و کادمیم در گیاه شد و بر کیفیت ظاهری گیاه نیز تأثیر گذاشت اما بر وزن صد دانه و عملکرد مادة خشک اندام هوایی تأثیر معنیداری نداشت. اثر فاکتور آبشویی بر هیچ یک از خواص فوقالذکر خاک جز غلظت منیزیم و کلسیم در محلول خاک معنیدار نبود. فاکتور آبشویی عملکرد مادة خشک اندام هوایی را به طور معنیداری افزایش داد ولی بر وزن صد دانه و همچنین غلظت عناصر سرب و کادمیم تأثیر معنیداری بر جای نگذاشت. اثر متقابل فاکتورها در هیچ یک از موارد اندازهگیریشده معنیدار نبود.