بررسی امکان کشت درون شیشه ای سه گونه قارچ میکوریز آربسکولار
چکیده
مهمترین محدودیت برای بکارگیری وسیع همزیستی میکوریزی در اراضی زراعی و باغی، طبیعت همزیست اجباری بودن این قارچها میباشد که تولید صنعتی مایه تلقیح این قارچها را تاکنون با مشکل مواجه نموده است. برای فائق آمدن بر این مشکل روشهای مختلفی از جمله هیدروپونیک، آئروپونیک و کشت همزمان ریشه و قارچ ارائه گردیده است. هریک از این روشها،توانائیها و محدودیتهایی برای تکثیر این نوع قارچها را دارا میباشد. هدف از انجام این تحقیق بررسی کارایی روش کشت درون شیشهای ریشههای القایی برای تکثیر گونههای مختلف قارچهای میکوریز آربسکولار است. بدین منظور در ابتدا با استفاده از سه سویه agrobacterium rhizogenes و دیسک های استریل هویج، تلاش شد تا ریشههای القایی مورد نیاز برای تکثیر قارچهای میکوریزی تهیه گردد. نتایج اولیه نشان داد که ریشههای القایی در بافت گیاهی هویج تشکیل گردید. این ریشهها برای انجام مرحله بعدی مورد استفاده قرار گرفتند. اسپورهای سه گونه از قارچهای میکوریزی به نامهای glomus intraradices ،glomus etunicatum و glomus mosseae در مجاورت ریشه گیاه سورگم در طی یک دوره چهار ماهه تکثیر شده و پس از جداسازی از خاک با استفاده از آنتی بیوتیکهای استرپتومایسین سولفات و جنتامایسین سولفات ضدعفونی سطحی و در شرایط کاملاً استریل در مجاورت راس ریشههای القایی حاصل از دیسک هویج بر روی محیط کشت m medium قرار داده شدند. پس از برقراری رابطه همزیستی بین دو ارگانیسم، برای تکثیر همزمان، ریشههای همزیست شده با قارچ به ظروف شیشهای 250 میلی لیتری حاوی 100 میلی لیتر محیط کشت m medium منتقل گردیدند. پس از گذشت 8 هفته محتویات ظروف شیشهای از محیط کشت جداسازی و تعداد اسپورهای تشکیل شده در آنها شمارش گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که اولاً ریشههای القایی تشکیل شده به خوبی در محیط کشت سنتز شده رشد کرده و پایداری ژنتیکی خود را حفظ نمودند و همچنین مشخص گردید که روش کشت درون شیشهای بر اساس مواد و روشهای بکار گرفته شده در این پژوهش مناسب برای تکثیر دو قارچ g. intraradices و g.etunicatum میباشد، لیکن قارچ g.mosseae در این روش تکثیر اسپورزایی نکرد و برای تکثیر آن توصیه میشود یا تغییراتی در روش بکار گرفته شده اعمال گردد و یا از روشهای دیگری مثل هیدروپونیک و آئروپونیک استفاده گردد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- فرهاد رجالی — دانشیار موسسه تحقیقات خاک و آب کشور
- اشرف اسمعیلی زاد — کارشناس ارشد موسسه تحقیقات خاک و آب کشور
- علی محمدی ترکاشوند — استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت