تأثیر سطوح ورمی کمپوست بر قابلیت تحرک سرب و کادمیم در ستون های خاک
چکیده
ماده آلی خاک میتواند بر میزان تحرک عناصر سنگین و آلودگی آبهای زیرزمینی مؤثر باشد. به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف ورمیکمپوست بر میزان تحرک سرب و کادمیم در ستونهای خاک 3 تیمار؛ شاهد (1v)، 2% (2v) و 4% (3v) وزنی ورمی کمپوست با نمونههای خاک مخلوط شدند. لولههای پلیاتیلنی از خاک لوم رسی پر شده و آبیاری تیمارها در هشت دورهی 10 روزه با پساب غنی شده از کادمیم و سرب (به ترتیب با غلظتهای 20 و 40 میلیگرم بر کیلوگرم) صورت گرفت. در پایان هر دوره، نمونههای زهآب، جمع آوری شدند و ph، هدایت الکتریکی، کربن آلی قابل اکسایش و غلظت های سرب و کادمیم در آن اندازهگیری گردید. در انتهای دوره هشتم، نمونههای خاک مربوط به دو عمق 20-0 و 60-40 سانتیمتری برداشت و تجزیه شدند. نتایج نشان داد که غلظت بیشینه سرب و کادمیم، کربن آلی قابل اکسایش و هدایت الکتریکی در زهآب در دورههای اول، در تیمار 3v بود که با گذشت دورههای آبیاری از مقدار آن کاسته شد. عکس این روند در مورد ph مشاهده شد. بیشترین غلظت سرب و کادمیم تجمع یافته در عمق 20-0 سانتی متری ستون خاک مشاهده شد که این امر ناشی از تحرک پایین این عناصر در ستونهای خاک بوده است. در تیمار شاهد، کادمیم و سرب بیشتری در لایههای سطحی و زیرین، جذب ذرات خاک شده بود که نشاندهنده تأثیر مثبت ورمیکمپوست در افزایش تحرک فلزات سرب و کادمیم و خروج بیشتر آنها از ستون خاک بوده است. نسبت بالاتر غلظت سرب در لایه سطحی به عمقی در مقایسه با کادمیم بیانگر تحرک کمتر این عنصر در خاک است. بنابراین وجود مقدار مواد آلی بالا در خاک موجب تحرک بیشتر فلزات سنگین، به ویژه کادمیم، به لایههای تحتانی خواهد شد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- حمیدرضا اولیایی — استادیار گروه علوم خاک دانشگاه یاسوج
- علی شریفی — دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه علوم خاک دانشگاه یاسوج