تحلیل کیفی نگرش توسعه ای در ادبیات عامیانه: با تأکید بر ضرب المثل های لری
چکیده
توسعه یافتگی همواره یکی از دغدغههای جوامع در حال گذار بوده است. این جوامع در شناختن عوامل عقبماندگی خویش به دلایل مختلفی متوسل شدهاند. زبان و ادبیات عامیانه یکی از مواردی است که تجلیگاه لایههای زیرین شخصیت افراد است و از این دریچه میتوان نگرشهای افراد را نسبت به موضوع توسعه سنجید. برای بررسی نگرش توسعهای لرستان از منظر فرهنگی رجوع به ضربالمثل های لری میتواند مبنای دقیقی را فراهم آورد. چارچوب نظری این تحقیق با استفاده از نظرهای متفکران دیدگاه نوسازی ساخته شده است. روش تحقیق در این مقاله، تحلیل محتوای تلخیصی است که در آن ضربالمثل ها به لحاظ مضمونی در مقوله های مختلف توسعه ای گنجانده شده و تعداد فراوانی ضربالمثل ها و هم جهتگیری مثبت و منفی مضمون هر یک از آن ها با توسعه واکاوی شده است. یافتهها نشان میدهد که بهلحاظ تکرار، توصیه به عقل گرایی، ارزشهای اخلاقی مؤید کار، گرایش به جمعگرایی، محافظهکاری و تقدیرگرایی در میان مثل ها، بیشترین تکرار را داشته اند. همچنین مقولههای ارزشهای اخلاقی مؤید کار، عقل گرایی، جمعگرایی، دارای موارد مثبت بیشتری بوده و مقولههای محافظهکاری و سازگاری (عدم نیاز به پیشرفت)، تقدیرگرایی، جایگاه انتسابی، عامگرایی، نگاه به ثروت، نگاه جنسیتی و فردگرایی، دارای موارد منفی بیشتری هستند. در مجموع میتوان گفت که غلبه ی مثل هایی با مضمون ناسازگار با توسعه، در میان ضربالمثل های لری بیشتر به چشم میخورد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- تقی آزاد ارمکی — استاد دانشکده ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران
- مجتبی ترکارانی — دانشجوی دکتری جامعه شناسی توسعه ی دانشکده ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران
- ایرج حق ندری — کارشناس ارشد جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی