تأثیر کم آبیاری بر عملکرد و بهره وری آب در هفت رقم سویا در منطقه رشت
چکیده
به منظور بررسی اثرات کم آبیاری بر عملکرد و بهره وری آب هفت رقم سویا، آزمایشی به صورت کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان اجرا گردید. فاکتور اصلی شامل چهار سطح بدون آبیاری (i4) و آبیاری در مکشهای ماتریک 35-30 (i1، شاهد)، 55-50 (i2) و 75-70 (i3) سانتی بار خاک بود. مکش ماتریک خاک با استفاده از تانسیومتر اندازهگیری و در هر آبیاری رطوبت خاک به حد رطوبت ظرفیت مزرعهای رسانده شد. فاکتور فرعی شامل هفت رقم سویا به نام های 033، 032 و سحر (گروه رسیدگیiv )، l.17، clark، زان و مادری (گروه رسیدگی iii) بود. بهره وری آب بر اساس عملکرد دانه و عملکرد زیستی به طور جداگانه محاسبه گردید. نتایج نشان داد که با کاهش آّبیاری از عملکرد دانه به طور معنیداری کاسته شد. به طوری که بیشترین عملکرد دانه در تیمار i1 و کمترین آن در تیمار i4 بدست آمد. با کاهش آبیاری شاخص بهره وری آب به طور معنی داری افزایش یافت به طوری که تیمارهای i2و i3 نسبت به تیمار i1،به ترتیب 13 و 33 درصد افزایش نشان دادند. تیمار آبیاری i1بیشترین حجم آب آبیاری (14/2457 مترمکعب در هکتار) را در طول فصل رویش دریافت کرد و تعداد آبیاری نیز در این تیمار بیشترین بود. با توجه به نسبت ماده خشک تولیدی به آب مصرفی، این تیمار از بهرهوری آب پائینی برخوردار گردید. از آنجایی که تیمار i3در بین تیمارها بیشترین بهرهوری آب را نشان داد و از نظر عملکرد دانه با تیمار i2 تفاوتی نداشت، به نظر میرسد که تیمار i3 مناسبترین شاخص بهرهوری آب را دارد. در بین رقمها نیز، بالاترین بهرهوری آب آبیاری متعلق به رقم 033 بود. این رقم بیشترین عملکرد دانه را نیز داشت. بنابراین با توجه به نتایج به دست آمده به نظر میرسد که رقم 33 با شیوه آبیاری i3 بهترین انتخاب برای کشت سویا در منطقه دشت باشد که ضمن برخورداری از عملکرد بالا از بهرهوری آب خوبی نیز برخوردار است. به منظور بررسی اثرات کم آبیاری بر عملکرد و بهره وری آب هفت رقم سویا، آزمایشی به صورت کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان اجرا گردید. فاکتور اصلی شامل چهار سطح بدون آبیاری (i4) و آبیاری در مکشهای ماتریک 35-30 (i1، شاهد)، 55-50 (i2) و 75-70 (i3) سانتی بار خاک بود. مکش ماتریک خاک با استفاده از تانسیومتر اندازهگیری و در هر آبیاری رطوبت خاک به حد رطوبت ظرفیت مزرعهای رسانده شد. فاکتور فرعی شامل هفت رقم سویا به نام های 033، 032 و سحر (گروه رسیدگیiv )، l.17، clark، زان و مادری (گروه رسیدگی iii) بود. بهره وری آب بر اساس عملکرد دانه و عملکرد زیستی به طور جداگانه محاسبه گردید. نتایج نشان داد که با کاهش آّبیاری از عملکرد دانه به طور معنیداری کاسته شد. به طوری که بیشترین عملکرد دانه در تیمار i1 و کمترین آن در تیمار i4 بدست آمد. با کاهش آبیاری شاخص بهره وری آب به طور معنی داری افزایش یافت به طوری که تیمارهای i2و i3 نسبت به تیمار i1،به ترتیب 13 و 33 درصد افزایش نشان دادند. تیمار آبیاری i1بیشترین حجم آب آبیاری (14/2457 مترمکعب در هکتار) را در طول فصل رویش دریافت کرد و تعداد آبیاری نیز در این تیمار بیشترین بود. با توجه به نسبت ماده خشک تولیدی به آب مصرفی، این تیمار از بهرهوری آب پائینی برخوردار گردید. از آنجایی که تیمار i3در بین تیمارها بیشترین بهرهوری آب را نشان داد و از نظر عملکرد دانه با تیمار i2 تفاوتی نداشت، به نظر میرسد که تیمار i3 مناسبترین شاخص بهرهوری آب را دارد. در بین رقمها نیز، بالاترین بهرهوری آب آبیاری متعلق به رقم 033 بود. این رقم بیشترین عملکرد دانه را نیز داشت. بنابراین با توجه به نتایج به دست آمده به نظر میرسد که رقم 33 با شیوه آبیاری i3 بهترین انتخاب برای کشت سویا در منطقه دشت باشد که ضمن برخورداری از عملکرد بالا از بهرهوری آب خوبی نیز برخوردار است.