تغییرات سرب و کادمیوم خاک و گیاه کلزا در حاشیه جاده ساوه- همدان
چکیده
خودروها از منابع تولید فلزات سنگین از قبیل سرب و کادمیوم در محیط پیرامون جادهها هستند. مطالعه حاضر به منظور بررسی تغییرات میزان سرب و کادمیوم حاصل از تردد وسایط نقلیه محور ساوه- همدان، در خاک و گیاه کلزا به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی انجام شد. بدین منظور نمونههای خاک و گیاه در سال91 از فواصل 5، 10، 20، 40، 80 و160 متری حاشیه جاده جمع آوری و مقادیر فلزات سنگین سرب و کادمیوم در سه بخش ریشه، اندام هوایی و دانه گیاه و خاک اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که مقدار سرب در خاک و گیاه با افزایش فاصله از جاده کاهش یافت، به طوری که بیشترین مقدار متوسط سرب کل و قابل جذب در نمونه های خاک با نزدیکترین فاصله از جاده یعنی 5 متری و به ترتیب 86/38 و79/3 میلی گرم بر کیلوگرم حاصل گردید که نسبت به فاصله 160 متری به ترتیب 68/3 و 59/8 درصد افزایش یافت. بیشترین مقدار متوسط کادمیوم کل خاک 62/3 میلیگرم بر کیلوگرم بود که در فاصله 40 متری مشاهده شد. میزان تجمع سرب و کادمیوم در اندام هوایی بیشتر از ریشه و دانه کلزا بود. خاک پیرامون جاده به کادمیوم آلوده بود درحالی که گیاهان علاوه کادمیوم به سرب نیز آلوده بودند. لذا تغذیه دامها از این گیاهان میتواند سلامت آنها و درنهایت انسانها را تهدید کند. نتایج این تحقیق میتواند در برنامهریزی کاربری اراضی حاشیه جاده، مدیریت حمل ونقل و کنترل ترافیک شهری استفاده شود.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مهری سلیمی — 1-دانشجوی کارشناسی ارشد علوم خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
- محمدعلی بهمنیار — 2-دانشیار گروه علوم خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
- مهدی قاجار سپانلو — 2-دانشیار گروه علوم خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
- آذر محمدی — 3- مربی اصلاح نباتات، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان