مدیریت بهره وری پایدار از منابع آب زیرزمینی دشت مه ولات
چکیده
هدف از انجام این تحقیق بررسی وضعیت بهرهبرداری از منابع آب زیرزمینی، بررسی وضعیت کمی و کیفی این منابع و ارائهی راهکارهای اجرایی برای بهرهوری پایدار از منابع آب زیرزمینی بوده است. نتایج این تحقیق نشان دادند که سطح آب زیرزمینی در دشت مه ولات از سال آبی 74-73 تا 87-86 (در یک دورهی 14 ساله)، بطور متوسط سالانه 35/1 متر افت داشته است. تخلیهی کل سالانه آب زیرزمینی از چاهها و کاریزها 254 میلیون مترمکعب، تغذیهی سالانهی دشت 157 میلیون مترمکعب، و کمبود آبخوان 97 میلیون مترمکعب بوده است. تجزیهی شیمیایی 48 نمونه آب چاه و 3 نمونه آب کاریز نشان داد که از شمال شرقی دشت به طرف حاشیههای آن ec از حدود 17/0 تا بیش از 5/1 زیمنس بر متر افزایش یافته و شوری، نسبت جذب سدیم، و درصد سدیم بیشتر نمونهها برای آبیاری مناسب نیستند. مهمترین راهکارها جهت بهره وری پایدار از منابع آب زیرزمینی عبارتند از: جلوگیری از افزایش غیر مجاز ساعات کارکرد چاهها (حجم اضافه برداشت سالانه از این چاهها 121 میلیون مترمکعب بوده است)، توسعهی روشهای نوین آبیاری، از جمله آبیاریهای تحت فشار و سطحی بهینه، برای افزایش بازدهی کاربرد آب در کشتزارها، کاهش پهنهی زیرکشت محصولات زراعی و باغی به یک سوم سطح کنونی، خریداری و مهر و موم چاههای دارای رسانایی کهربایی بیش از 75/0 زیمنس بر متر به وسیلهی دولت، و تجهیز چاههای برقی منطقه به ثبتکنندههای هوشمند حجم آب بهرهبرداری شده و نظارت بر آن.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- محمد کریمی — مربی پژوهشی، گروه مهندسی آب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فردوس
- محمد رضا حداد — دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی دانشگاه آزاد اسلامی فردوس و کارشناس آب و خاک مدیریت جهاد کشاورزی مه ولات