اعتبارسنجی چهار نمایه ی خشکسالی هواشناسی بر اساس حلقه های رشد درختان غیر مثمر (مطالعه ی موردی مشهد)
چکیده
مدیریت منابع آب و برنامهریزی آن بطور فزایندهای تحت تأثیر تغییرات آب و هوایی، بخصوص در مناطق خشک و نیمه خشک، میباشد. جامعه ی آماری مورد استفاده شامل بارندگی فصلی و سالانه با طول گروه آماری20 ساله براساس توصیههای سازمان جهانی هواشناسی، و سن درختان، مورد سنجش بود. بدین ترتیب، با مشارکت دادن طول مناسبی از گروه دادهها و 5 مکان در مشهد (آبقد، طرقبه، زشک، طرق، و اولنگ) و سه گونه درخت در تحلیل خشکسالی، اریبی زمانی و مکانی گروه دادهها حذف گردید. گفتنی است که نیاز آبی درختان انتخاب شده تنها به وسیله ی بارندگی تأمین میشده، و به هیچ عنوان تحت آبیاری نبودهاند. در مقیاس فصلی نتایج تمامی شاخصها به جز rai، از نظر تعداد تقریبا مشابه یکدیگر، لکن در مقیاس سالانه، نتایج سه شاخص z، spi و rai با اندک تفاوت جزئی به یکدیگر نزدیک، ولی متفاوت از شاخص pnpi می باشند. به نظر میرسد pnpi در برآوردهای سالانه شاخص مناسبی نبوده و افزایش بازه ی زمانی سبب اخلال در براوردهای pnpi میشود. نتایج حاکی از همبستگی زیاد بین مقدار شاخصهای خشکسالی و ضخامت حلقههای رشد در فصلهای بهار و زمستان نسبت به سایر موارد می باشند. باید اشاره داشت که پاسخ درخت بید به تغییرات بارش نسبت به دو درخت راش و تبریزی بهتر بوده، و با نوسانهای بارش بیشتر همخوانی دارد. نتایج به خوبی نشان میدهند که شاخصهای مورد مطالعه روند همسویی را در رابطه با ضخامت حلقههای رشد دارند. براین مبنا، تمامی شاخصها تقریباً 8 خشکسالی را با شدتهای گوناگون برای دوره ی مورد مطالعه نشان میدهند، لکن شاخص spi طی دوره ی مورد مطالعه، خشکسالیهایی را با شدتهای کمتری نسبت به دیگر شاخصها نشان داده است، که میتواند توجیهگر افزایش ضخامت نسبی حلقههای رشد در آن سالها باشد، زیرا افزایش ضخامت حلقهها به مراتب تابع طبیعت در ریزشهای حجمی و متناسب با نیاز آبی گیاه است
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- وحید یزدانی — دانشجوی دکتری مهندسی آب دانشگاه فردوسی مشهد
- کامران داوری — دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه فردوسی مشهد
- بیژن قهرمان — استاد دانشگاه فردوسی مشهد
- حمید زارع ابیانه — دانشیار دانشگاه بوعلی سینا همدان