ارزیابی آسیبپذیری استان یزد در برابر خشکسالی با استفاده از شاخص بارش معیار و روش های زمینآماری
چکیده
شاخص بارش معیار، شاخصی است که بهطور وسیعی در مناطق مختلف جهان مورد استفاده قرار میگیرد. این شاخص، عمدتاً با استفاده از مقیاسهای زمانی 3، 6، 9، 12، 18، 24 و 48 ماهه به ارزیابی وضعیت خشکسالی میپردازد. با توجه به تشخیص مقیاس زمانی12 ماهه از این شاخص، به عنوان شاخص خشکسالی مناسب استان یزد در مطالعات گذشته، در این تحقیق صرفاً از مقیاس زمانی 12ماهه شاخص بارش معیار برای ارزیابی وضعیت خشکسالی در استان یزد استفاده شده است. شاخص خشکسالی spi 12 برای طول دوره ی آماری 30 ساله در 28 ایستگاه بارانسنجی و سینوپتیک استان یزد محاسبه شده است. برای بررسی توزیع مکانی شاخص بارش معیار 12 ماهه در استان یزد، از روشهای زمین آماری معکوس فاصله، کریجینگ ساده و کریجینگ معمولی استفاده شده و این روشها با استفاده از روش صحتسنجی متقاطع ارزیابی شدهاند. نتایج نشان دادند که، برای رسم نقشه ی توزیع مکانی spi 12 در سالهای 79-1378، 78-1377 و 77-1376 به ترتیب شبیههای واریوگرام گوسی، گوسی و کروی روش درونیابی کریجینگ معمولی کم خطاترین شبیهها هستند. با توجه به نقشههای پهنهبندی شدت خشکسالی، در کمترین بارش سالانه دهه ی 70 (سال آبی 79-1378)، بیش از 98 درصد سطح استان در وضعیت خشکسالی و در بیشترین بارش سالانه دهه ی 70 (سال آبی 78-1377)، بیش از 99 درصد سطح استان در وضعیت ترسالی قرار گرفته است. همچنین در بارش سالانه متوسط (سال آبی 77-1376)، شهرهای یزد، تفت، مهریز، بافق، نایبندان و خرانق در وضعیت خشکسالی قرار دارند و به عنوان مناطق آسیبپذیر استان در برابر خشکسالی شناخته میشوند.