کاربرد سیستم های استنتاج عصبی - فازی تطبیقی و برنامه ریزی ژنتیک برای برآورد تبخیر تعرق ماهانه در شمال غرب ایران
چکیده
تبخیر و تعرق یکی از اجزای اصلی چرخه هیدرولوژی است که تخمین دقیق آن در طراحی و مدیریت سیستمهای آبیاری، شبیهسازی تولیدات گیاهی و مدیریت منابع آب ضروری است. در این مطالعه به منظور برآورد تبخیر و تعرق گیاه مرجع با استفاده از دو مدل برنامهریزی ژنتیک (gp) و سیستم استنتاج عصبی - فازی تطبیقی (anfis) در مقیاس زمانی ماهانه، 6 ایستگاه سینوپتیک در منطقه شمالغرب کشور در دوره آماری 38 ساله (2010-1973) انتخاب شد. در ابتدا مقادیر تبخیر تعرق ماهانه گیاه مرجع برای ایستگاههای منتخب توسط روش فائو- پنمن- مونتیث محاسبه و به عنوان خروجی مدلها در نظر گرفته شد. سپس یک رابطه رگرسیونی بین متغیرهای اقلیمی مختلف موثر در پدیده تبخیر و تعرق به دست آمد و الگوهای مختلف ورودی برای مدلهای مورد استفاده مشخص گردید که بر این اساس رطوبت نسبی با داشتن کمترین تاثیر از ورودیها حذف شد. همچنین در مطالعه حاضر سعی گردید تا نقش حافظه در پیشبینی تبخیر تعرق ماهانه گیاه مرجع بررسی و از تاخیرهای یک، دو، سه و چهار ماهه نیز به عنوان ورودی برای مدلها استفاده شد. به طور کلی برای هر مدل 9 الگوی ورودی ایجاد شد که نتایج حاصله نشان دهنده دقت بالا و خطای کم هر دو مدل در پیشبینی تبخیر تعرق ماهانه گیاه مرجع بوده و کارآیی مدلanfisبهتر از روش gp بود.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- فرشاد احمدی — دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب دانشگاه شهید چمران اهواز .
- سجاد آیشم — دانشجوی کارشناسی ارشد منابع آب دانشگاه ارومیه.
- کیوان خلیلی — استادیار گروه مهندسی آب دانشگاه ارومیه.
- جواد بهمنش — دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه ارومیه.