بررسی شیوه های طبقه بندی اعضا در تلویزیون بی بی سی فارسی: رویکردی تحلیل گفتمانی به برنامه های متمرکز بر موضوع های دینی «پرگار»
چکیده
طبقه بندی اعضا[1]، اصطلاحی است که ابتدا هاروِی ساکس[2] در اواسط دهة 1960 مطرح کرد. کوشش های اولیة ساکس به ارائة طرح اولیهای از ابزار طبقه بندی اعضا (mcd)[3] انجامید که در آن به خود طبقهها و ویژگی هایشان پرداخت. مقالة حاضر، با هدف بررسی شیوه های طبقهبندی اعضا به مثابه رویکردی تحلیل گفتمانی، با بررسی برنامه های متمرکز بر موضوع های دینی پرگار که در فاصلة سالهای 1389 تا 1392 از تلویزیون بی بی سی فارسی پخش شدهاند، تلاش میکند عناصر کلیدی کار ساکس در پیوند معناشناسانه با الگوی سه مرحله ای نورمن فرکلاف[4] را، توصیف، تفسیر و تبیین کند. نتایج بدستآمده، گویای آن است که تنها در حدود یک سوم واژه ها و تعابیر استفاده شده برای اسلام بهنسبت مثبت بوده و دوسوم دیگر، منفی و در بسیاری از مواقع مبتنی بر کلیشه های ضداسلامی بوده است. تحلیل گفتمان انتقادی این برنامه ها با محوریت برنامة ذات اسلام نیز نشان داد که پرگار، اسلام را بهطورعمده دین خشونت، تحجر، ناراستی، ضدمدرنیسم و ناقض حقوق بشر معرفی کردهاست. [1]. membership categorization [2]. harvey sacks [3]. membership categorization devices [4]. norman fairclough
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- محمدمهدی فرقانی — دانشیار علوم ارتباطات اجتماعی؛ دانشگاه علامه طباطبایی
- حسین بصیریان جهرمی — دکترای علوم ارتباطات اجتماعی؛ دانشگاه علامه طباطبایی؛ مدرس و پژوهشگر (نویسنده مسئول). این مقاله برگرفته از طرح پژوهشی«تحلیل گفتمان انتقادی و مخاطب برنامه تلویزیونی پرگار» است که در پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انجام شده است.
- سارا مهدوی — کارشناس ارشد تبلیغ و ارتباطات فرهنگی؛ دانشگاه سوره