بررسی اثر تیمارهای خاک بر منحنی رخنه باکتری اشریشیاکلی آزاد شده از کودهای آلی مختلف
چکیده
کودهای حیوانی منبع باکتری های بیماری زا هستند که می توانند سلامتی انسان را به شدت به خطر اندازند. در این تحقیق از ستونهای دست نخورده خاک، با بافت لوم رسی شنی و شن لومی، برای بررسی اثر بافت و ساختمان خاک بر پالایش و انتقال باکتری اشریشیاکلی آزاد شده از کود گاوی، کود مرغی و لجن فاضلاب استفاده شد. ستونهای خاک دست نخورده به ارتفاع 25 سانتی متر و قطر 16 سانتی متر، با کودهای آلی ذکر شده، به میزان 10 تن در هکتار (بر حسب وزن خشک) تیمار شد. با ایجاد جریان غیراشباع ماندگار، اثر تیمار های خاک و کود بر انتقال باکتری اشریشیاکلی، با اندازه گیری تغییرات غلظت باکتری در آب ورودی و زهاب خروجی تا چهار برابر حجم آب منفذی (pv) بررسی شد. با وجودی که سطوح جذب خاک لوم رسی شنی زیادتر از خاک شن لومی بود، ولی میزان باکتری عبور یافته از آن، بیشتر از خاک شن لومی بود. در مقابل، خاک شن لومی باکتری بیشتری را پالایش کرد. شدت آلودگی زهاب ستونهای خاک تیمار شده با کود مرغی، بیشتر از کود گاوی و لجن فاضلاب بود؛ ولی در بیشتر موارد، اختلاف بین تیمار کود گاوی و لجن فاضلاب از نظر شدت آلودگی زهاب، ناچیز بود. به احتمال زیاد ساختمان ضعیف تر و پیوسته نبودن منافذ خاک شن لومی، عامل پالایش بیشتر باکتری اشریشیاکلی در ستونهای این خاک بود. در حالی که به نظر می رسد وجود جریان ترجیحی در خاک لوم رسی شنی به علت ساختمان سازی بیشتر و پیوسته بودن منافذ درشت، عامل پالایش کمتر باکتری اشریشیاکلی در این خاک و حضور زود هنگام (0/1 حجم آب منفذی) آن در زهاب بود. نتایج این پژوهش نشان می دهد که ساختمان خاک و جریانهای ترجیحی (در اثر وجود منافذ درشت)، در انتقال باکتری اشریشیاکلی از اهمیت ویژه ای برخوردارند، به طوری که اهمیت آنها بر فرآیند انتقال باکتری در خاکهای دست نخورده بیشتر از بافت و سطوح جذب می باشد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- ستار زند سلیمی — کارشناس ارشد خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان
- علی اکبر محبوبی — دانشیار گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان
- محمدرضا مصدقی — استادیار گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان
- منوچهر رشیدیان — استادیار دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان
- مظفر فیروزمنش — مربی دانشکده بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی کردستان