مقاله

اقامۀ برهان بر اثبات وجود خداوند، امکان یا امتناع؟

چکیده

چکیده آیا می توان با اقامۀ برهان منطقی وجود خدا را اثبات کرد؟ برخی فیلسوفان معتقدند اثبات وجود خدا با اقامۀ برهان منطقی امکان پذیر است؛ در مقابل، برخی دیگر بر این باورند که اثبات وجود خدا با برهان منطقی امتناع دارد؛ اما گروه سومی هستند که هرچند اثبات وجود خدا را ممتنع نمی دانند، تلقی طرف داران الهیات طبیعی سنتی از برهان را رد و شرایط جدیدی را برای برهان پیش نهاد می کنند. اینان بر این باورند که هرچند برخی از استدلال های مخالفان براهین کلاسیک الهیات طبیعی در اثبات وجود خدا قابل نقد است و می توان به نحوی از اثبات پذیری وجود خدا دفاع عقلانی کرد، تلقی مدافعان الهیات طبیعی سنتی از مفهوم برهان و شرایط آن و یقینی بودن براهین کلاسیک اثبات وجود خدا برای همگان قابل دفاع نیست. با پذیرش پارادایم های جدید معرفت شناختی و بازسازی مفهوم برهان به عنوان برهان وابسته به شخص، می توان از برخی براهین اثبات وجود خدا دفاع کرد و تلقی جدیدی از عقلانیت باور به خدا ارائه کرد.

اسناد مشابه

  • اقامۀ برهان بر اثبات وجود خداوند، امکان یا امتناع؟

    مقاله۲۰۱۶پژوهش های علم و دینعباس یزدانی

    چکیده آیا می‌توان با اقامۀ برهان منطقی وجود خدا را اثبات کرد؟ برخی فیلسوفان معتقدند اثبات وجود خدا با اقامۀ برهان منطقی امکان‌پذیر است؛ در مقابل، برخی دیگر بر این باورند که اثبات وجود خدا با برهان منطقی امتناع دارد؛ اما گروه سومی هستند که هرچند اثبات وجود خدا را ممتنع نمی‌دانند،

  • بررسی تطبیقی برهان فطرت در اثبات وجود خداوند از دیدگاه دکارت و حکیم شاه‌آبادی

    مقاله۲۰۲۴پژوهشنامه كلام تطبيقي شيعهجواد غلامرضائی، زینب سلطانی

    بحث از فطرت و مقتضیات آن به‌عنوان ویژگی مشترک میان همه انسان‌ها از اهمیت به خصوصی برخوردار است. اثبات وجود خداوند بر مبنای فطرت همواره یکی از دغدغه‌های چالش‌برانگیز اندیشمندان در طول تاریخ بوده است. تحقیق پیشرو به بازشناسایی نقش فطرت در اثبات وجود خداوند بر اساس نظام فکری دکارت و

  • ماهیت برهان از دیدگاه ماورودس و مواجهه معرفت‌شناختی با برهان‌های اخلاقی در اثبات وجود خداوند

    مقاله۲۰۱۸پژوهشنامه فلسفه دینمحمد سعید اکبری دهقان، نعیمه پورمحمدی

    در سنت برهان‌آوری کلاسیک، برهان‌های اخلاقی برای اثبات خدا اقامه شده است. به موازات این برهان‌ها و هم‌ارز با آنها براهین اخلاقی برای انکار خدا اقامه شده است. این سؤال مطرح می‌شود که آیا وجود برهان‌های اخلاقی در ردّ خدا به معنای بی‌اعتباری براهین اخلاقی در اثبات خداست؟ و آیا این بر

  • بررسی انتقادی دلائل اثبات وجود خداوند در فلسفه دکارت بر محور علیت (برهان علامت صنعتی)

    مقاله۲۰۰۷هستی و شناختسید صدرالدین طاهری

    بحث درباره دلائل وجود خدا، جدا از اهمیتی که به خودی خود دارد، در فلسفه دکارت از موقعیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا وی از طریق اثبات وجود خدا به اثبات طبیعت مادی و اعتبار علم ما به آن و احکامش رسیده است. در مقاله حاضر سعی شده است یکی از براهین دکارت جهت اثبات وجود خدا، که به «برهان

  • بررسی نقد کانت بر برهان وجودی اثبات وجود خداوند

    مقاله۲۰۱۲پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)سید مسعود سیف

    برهان وجودی از مهم ترین براهین اثبات وجود خداوند است که تقریرهای مختلفی از آن در آثار آنسلم، دکارت، اسپینوزا و لایب نیتس آمده است و معروف ترین ناقدان آن آکویناس و کانت بوده اند. از آنجا که نقد کانت بر این برهان بر مبانی معرفت شناسی او استوار است، در این مقاله سعی بر آن است که جای

  • تقریرهای مختلف از برهان محقق اصفهانی در اثبات وجود خداوند

    مقاله۲۰۱۷پژوهشنامه فلسفه دینمحمد محمدرضایی، مهدی خیاط زاده

    شیخ محمدحسین غروی اصفهانی بر وجود خداوند استدلالی را اقامه کرده است که در در زمرۀ براهین وجودی و صدیقین به شمار می‌رود. این برهان، در میان اندیشمندان معاصر، طرفداران و منتقدان جدی داشته و در مجموع پنج تقریر برای آن بیان گردیده است. در مقالۀ پیش رو، تقریرهای پنجگانه‌ای که برای بره