دعا و مناجات در شاهنامه فردوسی
چکیده
این رساله به پنج فصل تقسیم می شود و هر فصل عنوانهای گوناگونی دارد، چون کتاب شاهنامه یک کتاب حماسی است و تاریخ و سرگذشت قوم ایرانی را به شیوه آرمانی از قدیمی ترین ایام نشان می دهد، در فصل اول حماسه و انواع آنرا تعریف کرده ایم و اهمیت فردوسی و شاهنامه را در پهنه ادب فارسی بیان نموده ایم، و با ذکر قرائن و نمونه های از کتاب شاهنامه و سایر کتابهایی که در زمینه فردوسی و شاهنامه نوشته شده است ، مطالب را القا نموده ایم. در فصل دوم به تعریف دعا و مناجات پرداخته ایم و ریشه مناجات و معنی خاص و عام آنرا بیان کرده ایم و همچنین دعا و مناجات را در ادبیات قبل و بعد از اسلام مورد بحث و بررسی قرار داده ایم و نمونه ها و قرائنی دعا و مناجات از کتاب اوستا و سایر متون ادبی بعد از اسلام ذکر کرده ایم. در فصل سوم به بیان جلوه های گوناگون دعا و مناجات در شاهنامه پرداخته ایم و آنها را به مناجاتهای مذهبی، پهلوانی، شهریاری و عاشقانه تقسیم نموده ایم و ابیات و نمونه های از متن کتاب شاهنامه به عنوان شاهد مثال ذکر کرده ایم و قبل از بیان جلوه های گوناگون مناجات ، در آغاز هر قسمت ، به ترتیب مذاهب ایرانیان باستان، پهلوانان، شهریاران و موضوع عشق وزن در کتاب شاهنامه فردوسی را توضیح داده ایم. در فصل چهارم، جلوه های گوناگون دعا را با ذکر نمونه هایی از کتاب شاهنامه بررسی کرده ایم و آنها را به دعاهای شهریاری، پهلوانی، جلوه های دیگر دعا و دعاهای سلطانی تقسیم نموده ایم. در فصل پنجم، مذهب فردوسی، مقایسه اثر وی با اثر دقیقی، برجسته ترین پهلوانی دعا و مناجات و جلوه ای گوناگون هنری فردوسی و شهنامه را بیان نموده ایم.