بررسی تغییرات ژنتیکی برخی از صفات مرتبط با مقاومت به خشکی و رابطه آنها با عملکرد در جو
چکیده
بمنظور بررسی تغییرات ژنتیکی برخی از صفات مرتبط با مقاومت به خشکی و رابطه این صفات با عملکرد دانه در جو، آزمایشی در قالب طرح لاتیس مستطیل سه گانه، با استفاده از 20 لاین جو بهاره در ایستگاههای تحقیقاتی خسروشهر و کرکج در سال زراعی 1370-71 انجام گرفت . صفات مورد بررسی عبارت بودند از : -1 عملکرد دانه --2 عملکرد کاه -3 شاخص برداشت -4 وزن هزار دانه -5 تعداد کل پنجه -6 تعداد پنجه های موثر -7 تعداد دانه در سنبله -8 ارتفاع بوته -9 طول سنبله -10 طول ریشک -11 مساحت برگ پرچم -12 مساحت سایر برگها -13 مدت زمان گلدهی -14 مدت زمان رسیدگی -15 تعداد روزنه در سطح فوقانی برگ پرچم -16 تعداد روزنه در سطح تحتانی برگ پرچم -17 تعداد روزنه در سطح فوقانی برگ دوم -18 تعداد روزنه در سطح تحتانی برگ دوم . با استفاده از داده های حاصل، برای بررسی اثر لاین و نوع برگ و سطح برگ بر فراوانی روزنه های برگ لاینهای مذکور، از طرح کرتهای دوبار خرد شده (اسپلیت اسپلیت پلات) نیز استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه ساده واریانس نشان داد که به استثنای صفاتی چون تعداد کل پنجه و پنجه های موثر در هر دو ایستگاه و همچنین روزنه در سطح فوقانی و تحتانی برگ دوم در ایستگاه خسروشهر، برای سایر صفات اختلاف معنی دار در بین لاینهای مورد بررسی وجود داشت . ضمنا" اثر نوع برگ و همچنین تغییرات ژنتیکی در بین لاینهای مورد بررسی وجود نداشت . ضمنا" در تجزیه مرکب اسپلیت اسپلیت پلات اثرات مکان، لاین و همچنین اثر متقابل نوع برگ × مکان بر فراوانی تعداد روزنه های برگ لاینها مورد مطالعه معنی دار گردیدند. در بین صفات اندازه گیری شده در لاینها مذکور، بیشترین و کمترین تغییرات ژنتیکی به ترتیب در مورد طول سنبله و وزن هزار دانه مشاهده شد و ضمنا" مدت زمان رسیدگی و عملکرد دانه به ترتیب حداکثر و حداقل وراثت پذیری در مفهوم عام را دارا بودند. صفاتی مثل عملکرد کاه، تعداد دانه در سنبله، ارتفاع بوته، مساحت برگ پرچم و مساحت سایر برگها همبستگی مثبت و بسیار معنی دار با عملکرد دانه داشتند ولی همبستگی وزن هزار دانه و مدت زمان رسیدگی با عملکرد دانه منفی و بسیار معنی دار بود. لاین شماره 2126، با عملکرد دانه معادل 4597 کیلوگرم در هکتار در این آزمایش ، ضمن اینکه از نظر عملکرد اختلفا معنی دار با پرمحصولترین لاین (یعنی لاین شماره 2124 با عملکرد دانه 4730 کیلوگرم در هکتار) نداشت ، از حداقل نوسان عملکرد در بین لاینهای مورد بررسی برخوردار بود و لذا میتوان آنرا بعنوان یکی از لاینهای پرمحصول توصیه نمود.