بررسی مطبوعات سیاسی ایران از 1332-1320
چکیده
سالهای 1332-1320 مقطعی خاص برای مطبوعات ایران بود. پیدایش فضای سیاسی باز موجب رشد کمی و کیفی مطبوعات شد. نابسامانی اقتصادی در پی ورود قوای اشغالگر و ناتوانی دولت ها در رفع معضلات اقتصادی سبب درگیری مطبوعات با دولت ها در طیف وسیع شد. ناپایداری دولت ها که در فواصل زمانی کوتاه یکی پس از دیگری روی کار می آمدند و موجب بحران در وضعیت اداری کشور می شدند، جراید را به اعتراض واداشت و به جبهه گیری بسیاری از آنان در قبال سیاستهای اتخاذ شده دولت منجر گردید. پیوند جراید با احزاب سیاسی یکی از شاخصه های اصلی این برهه از زمان بود که به صورت مطبوعات حزبی، عملکردی تاثیرگذار در روند سیاسی کشور داشت . بدین ترتیب گروه زیادی از نشریات در راستای هدفهای حزبی درآمدند. با اینهمه گروه دیگر بی توجه به فضای مطلوب برای روزنامه نگاری آزاد همچنان در وابستگی به دولت اصرار ورزیدند. در مقابل آنان تعداد اندکی از روزنامه های ملی فعالانه در جامعه مطبوعات ظاهر شدند و در اواخر دهه 20 در آغاز جنبش برای ملی کردن نفت حضور آنان چشمگیرتر از اوایل دهه شد. انتقاد جراید از حضور قوای متفق و مداخلات آنان در امور سیاسی، همچنین هتاکی نسبت به نمایندگان مجلس و برخورد تند گروهی از آنان با دربار، موجب تضیقات دولتی در امر مطبوعات شد که توقیف های پیاپی جراید را به دنبال داشت . بدین ترتیب سانسور و تحدید مطبوعات همگام با آزادی قلم در دهه 20 حکمفرما گردید. در واکنش به فشارهای دولتی، نظام جانشینی سامان گرفت و مدیریان جراید برای مقابله با توقیف های مکرر و حفظ بقای روزنامه به امر جانشینی جراید به جای روزنامه توقیف شده روی بردند. همچنین برای تامین حقوق صنفی روزنامه نگاران توام با پیشبرد اهداف سیاسی آنان، اتحادیه های مطبوعاتی شکل گرفت . ولی با وجود تلاش اربابان جراید برای گریز از انحصار قلم، لوایح متعددی به منظور اختناق مطبوعات به مجلس ارایه گردید که در نهایت به تصویب قوانین مطبوعاتی منجر شد. بدین ترتیب مطبوعات دهه 20 به دلیل اتخاذ گرایشهای سیاسی متضاد موفق به تفاهم فکری نشدند از اینرو در برخورد با هیئت حاکمه متحمل خسارات فراوان گشتند.