بررسی آثار متقابل ژنوتیپ و محیط و تجزیه پایداری عملکرد دانه در گندم نان
چکیده
این تحقیق به منظور بررسی آثار متقابل ژنوتیپ و محیط و نحوه تاثیر عوامل محیطی بر خصوصیات زراعی و اجزا عملکرد 6 رقم گندم نان با ساختار ژنتیکی متفاوت در شرایط مختلف رشد و نمو در قالب طرح کرتهای خرد شده ( د 10 محیط) اجرا گردید. داده های حاصل از انجام آزمایش های مورد تجزیه واریانس ساده مرکب قرار گرفت و تاثیر عوامل آزمایشی بر عملکرد و خصوصیات زراعی ارقام بررسی شد. تجزیه واریانس مرکب داده های عملکرد دانه حاکی از وجود تفاوت بسیار معنی دار بین ارقام محیط ها آثار متقابل ژنوتیپ و محیط بود. ارقام داراب و امید به ترتیب 297/6 و 122/4 تن در هکتار بالاترین و کمترین عملکردها را داشتند. نتایج نشان داد که رقم داراب سازگاری عمومی مطلوبی دارد. همچنین ارقام مغان ، کاوه و فلات سازگاری خصوصی به محیط های مساعد و ارقام روشن و امید سازگاری خصوصی به محیط های نامساعد دارند. انحراف از خط رگرسیون رقم امید بالاتر و رقم کاوه کمتر از سایر ارقام بود. بالاترین ضریب تبیین متعل به ارقام کاوه ، داراب ، مغان و فلات و کمترین ضریب تبیین متعلق به ارقام امید و روشن بود که حاکی از پایداری عملکرد دانه گروه اول و حساسیت گروه دوم به تغییرات محیطی است. پارامترهای پایداری اکووالانس ریک و واریانس پایداری شوکلا نیز موید نتایج فوق بود.برآورد اجزای ژنوتیپی و محیط آثار متقابل ژنوتیپ و محیط نشان داد که سهم و نقش صفات تعداد دانه در سنبله و تعدادسنبله در مترمربع در آثار متقابل ژنوتیپ و محیط بیشتر از وزن دانه است و همچنین دانه در سنبله نقش بیشتری نسبت به تعداد سنبله در واحد سطح دارد . اجزا ژنوتیپی ارقام مغان، فلات ، کاوه و داراب بالاتر از ارقام روشن و امید بود. ضرایب همبستگی واریانس پایداری با اکووالانس و هریک از این شاخص با ضریب تبیین و انحراف از خط رگرسیون معنی دار گردید و نشان داد که هر یک از این معیارها تقریبا به طور یکسان ارقام سازگار را انتخاب می نمایند. از آنجایی که در روش تجزیه ظرایب مسیر نقش مراحل فنولوژیک رشد بر آثار متقابل ژنوتیپ و محیط نیز مطالعه می گردد، لذا مطالعات کامل تری در این زمینه پیشنهاد می گردد.