بررسی تطبیقی سیستم دستی (سنتی) و سیستم آسیکودا (نوین) در فرآیند ترخیص کالا از گمرک
چکیده
گمرک در تجارت بین المللی نقش مهم و کلیدی را بازی می کند. هر معادله تجاری بین المللی حداقل دوبار، یکی در موقع صادرات و دیگری در موقع واردات با گمرک سروکار دارد. بنابراین روشن است که روشی که گمرک به کار می برد تاثیر اساسی در نقل و انتقال جابجایی کالاها در مرزهای بین المللی دارد. محیطی که گمرک در آن مشغول فعالیت می باشد، به سرعت در حال تغییر و دگرگونی است. کاهش تعرفه ای که در جلسات دوره ای گات (gatt) بعمل می آید، اهمیت نقش حقوق گمرکی را به عنوان عامل کمک کننده به بودجه ملی کاهش می دهد و از طرفی به علت حجم روزافزون کالاهای در گردش در تجارت بین المللی دامنه فعالیت های گمرک گسترش یافته است. بسط و گسترش فعالیت های گمرکی علی الخصوص در کشورهای در حال توسعه که امور مربوط به تجارت مانند تشریفات ترخیص کالا در گمرکات از مقررات و دیوان سالاری ادارات طولانی و پیچیده ای تبعیت می کند و در حدود 10 درصد کل منابعی که در تجارت بین المللی رد و بدل می شود هزینه تهیه اسناد و تشریفات لازم را دربرمی گیرد، همچنین عدم وجود یک زبان مشترک بین کشورها در امر تجارت و یکسان نبودن روش ها و اسناد مور نیاز و کدهای مورد استفاده باعث صرف اوقات طولانی و در نتیجه هزینه های گزاف می شود و از همه مهمتر نداشتن آمار و اطلاعات صحیح از آنچه اتفاق افتاده است در مقابل درخواست و تقاضای برنامه ریزیان اقتصادی دولت برای دریافت آمار سریع و دقیق تر، بسیاری از ادارات گمرک را به استفاده از پردازش خودکار داده ها وادار و معطوف داشته است. با عنایت به این عوامل همراه با درخواست بازرگان و تجار (که تشریفات گمرکی یکی از دلایل همیشگی شکایت آنها بوده است) برای تسهیلات بیشتر در فرآیند ترخیص کالا و بازرگانی، بسیاری از کشورهای منجمله ایران سعی بر آسان سازی و منطقی ساختن تشریفات ترخیص و دیگر امور بازرگانی دارند و در این راستا بدنبال رها کردن روش های سنتی و قدیمی گمرکی و بهره بردن از سیستم های اطلاعاتی رایانه ای می باشند. سیستمی که در پی این حرکت از طرف کنفرانس توسعه و تجارت سازمان ملل (آنکتاد) ارائه شد آسیکودا نام گرفت که در این سیستم کنترل و بازرسی اسناد و مجموعه های گمرکی مبتنی بر یک سلسله اطلاعات مورد لزوم داده شده به حافظه رایانه و یک سلسله عوامل معین انجام می گیرد، که این سیستم اهداف زیر را دنبال می کند:1- تسریع در ترخیص کالا از گمرک با ساده سازی روش ها.2- به حداقل رساندن هزینه های اداری در جامعه تجارت و اقتصاد کشورها.3- مبارزه علیه تخلفات از طریق استفاده از مدیریت خطر و تکنیک های مورد نظر.4- افزایش درآمد که منبع مهم کمک کننده به بودجه ملی در اکثر کشورها است و تضمین اینکه کلیه کالاهای اظهار شده و محاسبات حقوق گمرکی و سود بازرگانی آنها صحیح می باشد.5- ارائه گزارشات مالی و تجاری به موقع و مطمئن جهت کمک به روند برنامه ریزی اقتصادی.